الرئيسية
نبراس الحق – الموقع الرسمي للشيخ عبد الحليم توميات
http://www.nebrasselhaq.com/index.php
2012-05-20T03:51:46Z
Joomla! 1.5 - Open Source Content Management
207- الحكم على النّاس بالظّاهر من أصول الإسلام
2012-05-13T08:22:07Z
2012-05-13T08:22:07Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1801:207--الحكم-على-النّاس-بالظّاهر-من-أصول-الإسلام
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ السّؤال</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">السّلام عليكم ورحمة الله، فما قولكم فيمن يطعن في بعض الدّعاة دون سبب، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">يزعم أنّه مبتدع متستّر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وأنّه سيُظهِر شرّه حين يذيع صيتُه بين النّاس ؟ كيف نجيب هؤلاء ؟ وما أقوال أهل العلم في الردّ على ذلك ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أثابكم الله. </span></b></p>
</div><div class="K2FeedFullText">
<b> </b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ الجواب</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، وعليكم السّلام ورحمة الله وبركاته، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">أوّلاً</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: فإنّه من كان منتسباً إلى منهج السّلف، وداعيا إليه، وبنَى أصولَه عليه، فلا يحلّ أن يُحكَم عليه بخلاف ما أظهره، ما لم يقُم الدّليل على خلاف زعمه؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">لأنَنا كُلِّفنا الحكمَ بالظّاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">اليقين لا يزول بمجرّد الشكّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى البخاري ومسلم عَنْ أبي سعيد الخدريّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عن النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنِّي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ عَنْ قُلُوبِ النَّاسِ وَلَا أَشُقَّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">بُطُونَهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وروى الإمام مالك وأحمد عن عُبَيْدِ اللهِ بنِ عَدِيِّ بنِ الخِيَارِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّهُ قال:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بَيْنَمَا رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> جَالِسٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْ النَّاسِ، إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَسَارَّهُ، فَلَمْ يُدْرَ مَا سَارَّهُ بِهِ، حَتَّى جَهَرَ رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فَإِذَا هُوَ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">يَسْتَأْذِنُهُ فِي قَتْلِ رَجُلٍ مِنْ الْمُنَافِقِينَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنَّ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟)).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فَقَالَ الرَّجُلُ: بَلَى، وَلَا شَهَادَةَ لَهُ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فَقَالَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَلَيْسَ يُصَلِّي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟)).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قَالَ: بَلَى، وَلَا صَلَاةَ لَهُ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فَقَالَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أُولَئِكَ الَّذِينَ نَهَانِي اللَّهُ عَنْهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهذا الّذي قرّره الأئمّة على مرّ العصور:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فقد قال الإمام مالك </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">إنّ المانع من قتل النبيّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">للمنافقين هو أنّه لا يجوز له أن يحكم فيهم بعلمه وإنّما بما</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ظهر له منهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وقال الشّافعي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في " الأمّ " (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">4<b>/</b>114<b>):</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الأحكام على الظاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">والله وليّ المغيّب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ومن حكم على الناس بالإزكان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[<b>أي: الباطن</b>]<b>، </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">جعل لنفسه ما حظر الله تعالى عليه ورسوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">لأنّ الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عزّ وجلّ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">إنّما يُولِي الثّواب والعقاب على المغيّب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ لأنّه لا يعلمه إلاّ هو </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">جلّ ثناؤه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كلّف العباد أن يأخذوا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">من العباد بالظّاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ولو كان لأحدٍ أن يأخذ بباطنٍ عليه دلالةً كان ذلك لرسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">... ذكر الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تبارك وتعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> المنافقين فقال لنبيّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} فأقرّهم رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، يتناكحون، ويتوارثون، ويُسْهِم لهم إذا حضروا القسمة، ويحكم لهم أحكام المسلمين، وقد أخبر الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ذكره عن كفرهم، وأخبر رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّهم اتّخذوا أيمانَهم جنَّةً من القتل بإظهار الأيمان على الإيمان، وقال رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA"> وَإِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَيَّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِيَ لَهُ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ مِنْهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِشَيْءٍ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ فَلاَ يَأْخُذْ بِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ بِقِطْعَةٍ مِنْ النَّارِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فأخبرهم أنه يقضي بالظاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وهذا شيخ الإسلام ابن تيمية </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يسأله أحدهم عمّن تستّر بمذهب السّلف فقال:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" لا عيبَ على من أظهر مذهبَ السّلف وانتسب إليه واعتزى إليه، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">بل يجب قبولُ ذلك منه بالاتّفاق</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فإنّ مذهبَ السّلف لا يكون إلاّ حقّا، فإن كان موافقا له باطنا وظاهرا فهو بمنزلة المؤمن الّذي هو على الحقّ باطنا وظاهرا، وإن كان موافقا له في الظّاهر فقط دون الباطن فهو بمنزلة المنافق فتقبل منه علانيته، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وتُوكَلُ سريرتُه إلى الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فإنّا لم نؤمر أن ننَقِّبَ عن قلوب النّاس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ولا أن نشقّ بطونهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[" مجموع الفتاوى " (4/149)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وقد نقل ابن عبد البرّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> اتّفاق العلماء على ذلك في " التّمهيد " (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">10<b>/</b>157<b>) فقال:" </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وقد أجمعوا أنّ أحكام الدّنيا على الظّاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وإنّ السّرائر إلى الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عزّ وجلّ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ثانيا</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: اعلم </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> أخي الكريم </b>-<b> أنّ هذا المسلكَ، هو المسلكُ نفسُه الّذي اتّخذه </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">جماعة التّكفير</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فتراهم يردّدون أنّ فلانا إنّما يُظهر الإسلام ليحقُن دمَه وحكمه للبلاد، وهو لا يضمِر إلاّ الكفرَ والإلحاد !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فما يُجَاب به هؤلاء، يُجَابُ به أولئك، فإنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">التّبديع شقيق التّكفير</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، كلاهما من مسائل الأسماء والأحكام.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ثالثا</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: التستّر بالسنّة، وطريقة ( يتمسْكن حتّى يتمكّن )، إنّما تصلح زمن ظهور السنّة وأعلامها، ورفع راياتها، أمّا والفِرَقُ الضالّة قد أُخرِجَت عقائرُها، وأظهرت ما أكنّته ضمائرُها، فلم يبقَ هناك داعٍ للتستّر.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وإن كان كذلك فسيظهر مذهبُه في لحن القول، وخاصّة إذا باشر الدّعوة سنين وسنين.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الموفّق لا ربّ سواه.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"> </span></b></p></div>
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ السّؤال</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">السّلام عليكم ورحمة الله، فما قولكم فيمن يطعن في بعض الدّعاة دون سبب، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">يزعم أنّه مبتدع متستّر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وأنّه سيُظهِر شرّه حين يذيع صيتُه بين النّاس ؟ كيف نجيب هؤلاء ؟ وما أقوال أهل العلم في الردّ على ذلك ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أثابكم الله. </span></b></p>
</div><div class="K2FeedFullText">
<b> </b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ الجواب</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، وعليكم السّلام ورحمة الله وبركاته، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">أوّلاً</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: فإنّه من كان منتسباً إلى منهج السّلف، وداعيا إليه، وبنَى أصولَه عليه، فلا يحلّ أن يُحكَم عليه بخلاف ما أظهره، ما لم يقُم الدّليل على خلاف زعمه؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">لأنَنا كُلِّفنا الحكمَ بالظّاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">اليقين لا يزول بمجرّد الشكّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى البخاري ومسلم عَنْ أبي سعيد الخدريّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عن النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنِّي لَمْ أُومَرْ أَنْ أَنْقُبَ عَنْ قُلُوبِ النَّاسِ وَلَا أَشُقَّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">بُطُونَهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وروى الإمام مالك وأحمد عن عُبَيْدِ اللهِ بنِ عَدِيِّ بنِ الخِيَارِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّهُ قال:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بَيْنَمَا رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> جَالِسٌ بَيْنَ ظَهْرَانَيْ النَّاسِ، إِذْ جَاءَهُ رَجُلٌ فَسَارَّهُ، فَلَمْ يُدْرَ مَا سَارَّهُ بِهِ، حَتَّى جَهَرَ رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فَإِذَا هُوَ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">يَسْتَأْذِنُهُ فِي قَتْلِ رَجُلٍ مِنْ الْمُنَافِقِينَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فَقَالَ رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَلَيْسَ يَشْهَدُ أَنَّ لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَأَنَّ مُحَمَّدًا رَسُولُ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟)).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فَقَالَ الرَّجُلُ: بَلَى، وَلَا شَهَادَةَ لَهُ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فَقَالَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَلَيْسَ يُصَلِّي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟)).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قَالَ: بَلَى، وَلَا صَلَاةَ لَهُ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فَقَالَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أُولَئِكَ الَّذِينَ نَهَانِي اللَّهُ عَنْهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهذا الّذي قرّره الأئمّة على مرّ العصور:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فقد قال الإمام مالك </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">إنّ المانع من قتل النبيّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">للمنافقين هو أنّه لا يجوز له أن يحكم فيهم بعلمه وإنّما بما</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ظهر له منهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وقال الشّافعي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في " الأمّ " (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">4<b>/</b>114<b>):</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الأحكام على الظاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">والله وليّ المغيّب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ومن حكم على الناس بالإزكان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[<b>أي: الباطن</b>]<b>، </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">جعل لنفسه ما حظر الله تعالى عليه ورسوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">لأنّ الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عزّ وجلّ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">إنّما يُولِي الثّواب والعقاب على المغيّب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ لأنّه لا يعلمه إلاّ هو </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">جلّ ثناؤه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كلّف العباد أن يأخذوا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">من العباد بالظّاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ولو كان لأحدٍ أن يأخذ بباطنٍ عليه دلالةً كان ذلك لرسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">... ذكر الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تبارك وتعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> المنافقين فقال لنبيّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِذَا جَاءَكَ الْمُنَافِقُونَ قَالُوا نَشْهَدُ إِنَّكَ لَرَسُولُ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} فأقرّهم رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، يتناكحون، ويتوارثون، ويُسْهِم لهم إذا حضروا القسمة، ويحكم لهم أحكام المسلمين، وقد أخبر الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ذكره عن كفرهم، وأخبر رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّهم اتّخذوا أيمانَهم جنَّةً من القتل بإظهار الأيمان على الإيمان، وقال رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنَّمَا أَنَا بَشَرٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA"> وَإِنَّكُمْ تَخْتَصِمُونَ إِلَيَّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلَعَلَّ بَعْضَكُمْ أَنْ يَكُونَ أَلْحَنَ بِحُجَّتِهِ مِنْ بَعْضٍ فَأَقْضِيَ لَهُ عَلَى نَحْوِ مَا أَسْمَعُ مِنْهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَمَنْ قَضَيْتُ لَهُ بِشَيْءٍ مِنْ حَقِّ أَخِيهِ فَلاَ يَأْخُذْ بِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنَّمَا أَقْطَعُ لَهُ بِقِطْعَةٍ مِنْ النَّارِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فأخبرهم أنه يقضي بالظاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وهذا شيخ الإسلام ابن تيمية </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يسأله أحدهم عمّن تستّر بمذهب السّلف فقال:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" لا عيبَ على من أظهر مذهبَ السّلف وانتسب إليه واعتزى إليه، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">بل يجب قبولُ ذلك منه بالاتّفاق</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فإنّ مذهبَ السّلف لا يكون إلاّ حقّا، فإن كان موافقا له باطنا وظاهرا فهو بمنزلة المؤمن الّذي هو على الحقّ باطنا وظاهرا، وإن كان موافقا له في الظّاهر فقط دون الباطن فهو بمنزلة المنافق فتقبل منه علانيته، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وتُوكَلُ سريرتُه إلى الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فإنّا لم نؤمر أن ننَقِّبَ عن قلوب النّاس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ولا أن نشقّ بطونهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[" مجموع الفتاوى " (4/149)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وقد نقل ابن عبد البرّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> اتّفاق العلماء على ذلك في " التّمهيد " (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">10<b>/</b>157<b>) فقال:" </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وقد أجمعوا أنّ أحكام الدّنيا على الظّاهر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وإنّ السّرائر إلى الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عزّ وجلّ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ثانيا</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: اعلم </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> أخي الكريم </b>-<b> أنّ هذا المسلكَ، هو المسلكُ نفسُه الّذي اتّخذه </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">جماعة التّكفير</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فتراهم يردّدون أنّ فلانا إنّما يُظهر الإسلام ليحقُن دمَه وحكمه للبلاد، وهو لا يضمِر إلاّ الكفرَ والإلحاد !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فما يُجَاب به هؤلاء، يُجَابُ به أولئك، فإنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">التّبديع شقيق التّكفير</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، كلاهما من مسائل الأسماء والأحكام.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ثالثا</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: التستّر بالسنّة، وطريقة ( يتمسْكن حتّى يتمكّن )، إنّما تصلح زمن ظهور السنّة وأعلامها، ورفع راياتها، أمّا والفِرَقُ الضالّة قد أُخرِجَت عقائرُها، وأظهرت ما أكنّته ضمائرُها، فلم يبقَ هناك داعٍ للتستّر.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وإن كان كذلك فسيظهر مذهبُه في لحن القول، وخاصّة إذا باشر الدّعوة سنين وسنين.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الموفّق لا ربّ سواه.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"> </span></b></p></div>
- السّيرة النّبويّة (69) زواج عليّ من فاطمة رضي الله عنهما
2012-05-08T08:47:09Z
2012-05-08T08:47:09Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1796:السّيرة-النّبويّة-69-زواج-عليّ-من-فاطمة-رضي-الله-عنهما
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فقد عِشنا في الحلقة السّابقة تشريع الصّيام لأمّة الإسلام، وكيف خفّف الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عن هذه الأمّة ورفع عنها حرجها، ووضع عنها إصرَها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ففرح بذلك المسلمون، وكان أشدَّهم فرحا عليُّ بنُ أبي طالب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> .. فهو ابن عمّ رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وسيزيده الله فضلا أنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سيصبح صهره</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">زوجا لسيّدة نساء العالمين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">البداية ..<br /></span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b></p>
</div><div class="K2FeedFullText">
<b></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">تقدّم أبو بكر </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA"> </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> لخطبة فاطمة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، أراد أن يحظى بقرب أكثر من النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span>.<b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولم يكن أبو بكر يعيش ذلك الحلمَ وحده، بل كان هناك من ينافسه ذلك: عمر بن الخطّاب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> من جهة .. وعليّ بن أبي طالب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> من جهة أخرى ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى النّسائي والإمام أحمد عن بُرَيْدَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: خَطَبَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فَاطِمَةَ، فقالَ رسولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنَّهَا صَغِيرَةٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">اعتذار في أدب رفيع .. لم يكذب حين قال: إنّها صغيرة، فهي صغيرة حقّا ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ولكنّها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ليست صغيرة عن الزّواج .. فها هي عائشة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> تزوّجها وهي أصغر منها .. ورسول الله أكبر وأسنّ من أبي بكر وعمر ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ثمّ إنّ أبا بكر وعمر أفضل من عثمان، وقد زوّجه ابنته رقيّة ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بل إنّ ابنتَه الكبرى زينبَ إلى ساعتهم تلك، كانت لا تزال تحت رجل مشرك، وهو أبو العاص بن الرّبيع.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">إذن، فالأمر يخضع لوحي من السّماء .. ولله الأمر من قبل ومن بعد ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فانصرفا، وقد رضيا بما رضيه الله ورسوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وتسرّب الخبر إلى مسامع امرأة أمةٍ، تعلم رغبة عليّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في الزّواج من فاطمة، فهبّت مسرعة إلى عليّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى ابن إسحاق بسند صحيح عن عليّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">خُطِبت فاطمةُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فقالت لي مولاة لي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">هل علمت أنّ فاطمة قد خُطبت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟ قلت: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">لا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، قالت: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">قد</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">خُطبت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فما يمنعك أن تأتِيَ رسولَ الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فيزوّجك إيّاها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟!</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">أَوَ عِنْدي شيء أتزوّج به</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟ فقالت: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">إنّك إن أتيت رسول الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">زوّجك</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فما زالت تُرجِّينِي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">حتّى دخلت على رسول الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال بريدة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في تمام الحديث السّابق:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَخَطَبَهَا عَلِيٌّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَزَوَّجَهَا مِنْهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">ولكن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> .. أنّى له أن يتزوّج ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى أبو داود والنّسائي عن ابنِ عبّاسٍ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" لَمَّا تَزَوَّجَ عَلِيٌّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فَاطِمَةَ، قالَ لَهُ رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَعْطِهَا شَيْئًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! )) قال: مَا عِنْدِي شَيْءٌ. قال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَيْنَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">دِرْعُكَ الْحُطَمِيَّةُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟))</span></b><a href="#_edn1" name="_ednref1"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Times New Roman","serif"; color: blue;" lang="EN-US">[1]</span></b></span></b></a><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فَأَعْطَاهَا دِرْعَهُ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولكنّه لن يدخل بها إلاّ بعد بدرٍ .. بل إلى غاية ذي الحجّة .. فقد قال في "عون المعبود":</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">تزوّجها عليّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">في السنة الثّانية من الهجرة في شهر رمضان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">وبنى عليها في ذي الحجّة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">مرض رقيّة</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> رضي الله عنها ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وفي تلك اللّيالي من ليالي رمضان، كان هناك أنينٌ صادر من إحدى الحجرات في بيت من بيوت المدينة .. أنينُ تعَبٍ ونصَبٍ حملته صاحبته من أيّامها في الحبشة .. وما وضعت قدميها على أرض المدينة حتّى ازدادت الآلام، وتضاعفت الأسقام..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">إنّه أنين فلذة كبد رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: رقيّة قرّة عين عثمان بن عفّان </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لم تكد تنتعش بهواء المدينة حيث الأمن والأمان والإيمان حتّى أطاح بها المرض، فعادها النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فوقف أمام بضعة منه ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولكنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الأمّة أمانة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.. و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الرّسالة أمانة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.. و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">أهل الصفّة جائعون </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.. و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">المهاجرون قد سُلِبوا أموالَهم وبيوتَهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">وها هي رقيّة مريضة على فراش الموت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> .. وهناك خلف الجبال بمكّة ابنته الكبرى زينب !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فهو يعلم أنّها تتحرّق شوقا لأبيها وأخواتها: فاطمة، ورقيّة، وأمّ كلثوم .. لا تعلم شيئا عنهم .. ولا تدري هل ستلقاهم في يوم من الأيّام ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وكان شوق رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> إليها أكثر وأكبر .. فقد عانت الكثير والكثير .. إنّها ابنة نبيّ، لكنّها في عصمة كافر لا يزال على شركه !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كان زوجها رجلا صادقا ووفيّا، هو: أبو العاص بن الرّبيع، وكان شغوفا بها، لكنّ شركه خنق لياليها وأنفاسها ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">هموم تتداعى على قلبه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> .. </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">لو تداعت على الصّخر لهشّمته</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهناك فرصة لاسترداد أموال المسلمين .. فعِيرُ قريش قافلةٌ من الشّام ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فالموعد بدرٌ إن شاء الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Times New Roman","serif"; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<div><br clear="all" />
<hr align="left" size="1" width="33%" />
<div>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><a href="#_ednref1" name="_edn1"><b><span style="font-size: 14pt;" dir="LTR"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Calibri","sans-serif";">[1]</span></b></span></b></a><b><span style="font-size: 14pt; font-family: "Traditional Arabic";"> ( <span style="color: blue;">الحطمية</span> ) - بضمّ الحاء المهملة وفتح الطّاء المهملة - منسوبة إلى الحطم، سمّيت بذلك؛ لأنهّا تحطم السّيوف، وقيل: منسوبة إلى بطن من عبد القيس يقال له حطمة بن محارب، كانوا يعملون الدّروع كذا في "النّهاية".</span></b></p>
</div>
</div></div>
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فقد عِشنا في الحلقة السّابقة تشريع الصّيام لأمّة الإسلام، وكيف خفّف الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عن هذه الأمّة ورفع عنها حرجها، ووضع عنها إصرَها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ففرح بذلك المسلمون، وكان أشدَّهم فرحا عليُّ بنُ أبي طالب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> .. فهو ابن عمّ رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وسيزيده الله فضلا أنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سيصبح صهره</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">زوجا لسيّدة نساء العالمين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">البداية ..<br /></span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b></p>
</div><div class="K2FeedFullText">
<b></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">تقدّم أبو بكر </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA"> </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> لخطبة فاطمة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، أراد أن يحظى بقرب أكثر من النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span>.<b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولم يكن أبو بكر يعيش ذلك الحلمَ وحده، بل كان هناك من ينافسه ذلك: عمر بن الخطّاب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> من جهة .. وعليّ بن أبي طالب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> من جهة أخرى ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى النّسائي والإمام أحمد عن بُرَيْدَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: خَطَبَ أَبُو بَكْرٍ وَعُمَرُ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فَاطِمَةَ، فقالَ رسولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنَّهَا صَغِيرَةٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">اعتذار في أدب رفيع .. لم يكذب حين قال: إنّها صغيرة، فهي صغيرة حقّا ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ولكنّها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ليست صغيرة عن الزّواج .. فها هي عائشة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> تزوّجها وهي أصغر منها .. ورسول الله أكبر وأسنّ من أبي بكر وعمر ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ثمّ إنّ أبا بكر وعمر أفضل من عثمان، وقد زوّجه ابنته رقيّة ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بل إنّ ابنتَه الكبرى زينبَ إلى ساعتهم تلك، كانت لا تزال تحت رجل مشرك، وهو أبو العاص بن الرّبيع.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">إذن، فالأمر يخضع لوحي من السّماء .. ولله الأمر من قبل ومن بعد ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فانصرفا، وقد رضيا بما رضيه الله ورسوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وتسرّب الخبر إلى مسامع امرأة أمةٍ، تعلم رغبة عليّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في الزّواج من فاطمة، فهبّت مسرعة إلى عليّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى ابن إسحاق بسند صحيح عن عليّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">خُطِبت فاطمةُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فقالت لي مولاة لي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">هل علمت أنّ فاطمة قد خُطبت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟ قلت: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">لا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، قالت: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">قد</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">خُطبت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فما يمنعك أن تأتِيَ رسولَ الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فيزوّجك إيّاها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟!</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">أَوَ عِنْدي شيء أتزوّج به</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟ فقالت: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">إنّك إن أتيت رسول الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">زوّجك</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فما زالت تُرجِّينِي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">حتّى دخلت على رسول الله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال بريدة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في تمام الحديث السّابق:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَخَطَبَهَا عَلِيٌّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَزَوَّجَهَا مِنْهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">ولكن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> .. أنّى له أن يتزوّج ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى أبو داود والنّسائي عن ابنِ عبّاسٍ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" لَمَّا تَزَوَّجَ عَلِيٌّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فَاطِمَةَ، قالَ لَهُ رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَعْطِهَا شَيْئًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! )) قال: مَا عِنْدِي شَيْءٌ. قال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَيْنَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">دِرْعُكَ الْحُطَمِيَّةُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟))</span></b><a href="#_edn1" name="_ednref1"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Times New Roman","serif"; color: blue;" lang="EN-US">[1]</span></b></span></b></a><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فَأَعْطَاهَا دِرْعَهُ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولكنّه لن يدخل بها إلاّ بعد بدرٍ .. بل إلى غاية ذي الحجّة .. فقد قال في "عون المعبود":</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">تزوّجها عليّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">في السنة الثّانية من الهجرة في شهر رمضان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">وبنى عليها في ذي الحجّة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">مرض رقيّة</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> رضي الله عنها ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وفي تلك اللّيالي من ليالي رمضان، كان هناك أنينٌ صادر من إحدى الحجرات في بيت من بيوت المدينة .. أنينُ تعَبٍ ونصَبٍ حملته صاحبته من أيّامها في الحبشة .. وما وضعت قدميها على أرض المدينة حتّى ازدادت الآلام، وتضاعفت الأسقام..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">إنّه أنين فلذة كبد رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: رقيّة قرّة عين عثمان بن عفّان </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لم تكد تنتعش بهواء المدينة حيث الأمن والأمان والإيمان حتّى أطاح بها المرض، فعادها النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فوقف أمام بضعة منه ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولكنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الأمّة أمانة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.. و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الرّسالة أمانة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.. و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">أهل الصفّة جائعون </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.. و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">المهاجرون قد سُلِبوا أموالَهم وبيوتَهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">وها هي رقيّة مريضة على فراش الموت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> .. وهناك خلف الجبال بمكّة ابنته الكبرى زينب !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فهو يعلم أنّها تتحرّق شوقا لأبيها وأخواتها: فاطمة، ورقيّة، وأمّ كلثوم .. لا تعلم شيئا عنهم .. ولا تدري هل ستلقاهم في يوم من الأيّام ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وكان شوق رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> إليها أكثر وأكبر .. فقد عانت الكثير والكثير .. إنّها ابنة نبيّ، لكنّها في عصمة كافر لا يزال على شركه !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كان زوجها رجلا صادقا ووفيّا، هو: أبو العاص بن الرّبيع، وكان شغوفا بها، لكنّ شركه خنق لياليها وأنفاسها ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">هموم تتداعى على قلبه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> .. </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">لو تداعت على الصّخر لهشّمته</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهناك فرصة لاسترداد أموال المسلمين .. فعِيرُ قريش قافلةٌ من الشّام ..</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فالموعد بدرٌ إن شاء الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Times New Roman","serif"; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<div><br clear="all" />
<hr align="left" size="1" width="33%" />
<div>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><a href="#_ednref1" name="_edn1"><b><span style="font-size: 14pt;" dir="LTR"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Calibri","sans-serif";">[1]</span></b></span></b></a><b><span style="font-size: 14pt; font-family: "Traditional Arabic";"> ( <span style="color: blue;">الحطمية</span> ) - بضمّ الحاء المهملة وفتح الطّاء المهملة - منسوبة إلى الحطم، سمّيت بذلك؛ لأنهّا تحطم السّيوف، وقيل: منسوبة إلى بطن من عبد القيس يقال له حطمة بن محارب، كانوا يعملون الدّروع كذا في "النّهاية".</span></b></p>
</div>
</div></div>
- تفسير سورة الحجرات (6) الأدب: عنوان كمال العقل
2012-05-07T09:20:03Z
2012-05-07T09:20:03Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1793:تفسير-سورة-الحجرات-6-الأدب-عنوان-كمال-العقل
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عزّ وجلّ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَاء الْحُجُرَاتِ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(4)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْراً لَّهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(5)<b>}.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">المسألة الأولى</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">في ذكر سبب النّزول</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى الطّبريّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في " تفسيره " </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> واللّفظ له </b>-<b> والتّرمذي وغيرهما عنِ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ التَّمِيمِيِّ أنّه أتى النبِيَّ </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فَقَالَ: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">يَا مُحَمَّدُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">اُخْرُجْ إِلَيْنَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">يَا مُحَمَّدُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">اُخْرُجْ إِلَيْنَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! فلم يُجِبه، فقال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> كما في رواية التّرمذي بسند صحيح عن البَرَاءِ بنِ عَازِبٍ </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b>: يَا رَسُولَ اللهِ ! </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">إِنَّ حَمْدِي زَيْنٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">وَإِنَّ ذَمِّي شَيْنٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> !</span></b></p>
</div><div class="K2FeedFullText">
<b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">مقصود الرّجل من هذا القول مدحُ نفسِه، وإظهار عظمته، فكأنّه يقول: إن مدحتُ رجلا فهو محمود ومُزيّن، وإن ذممت رجلا فهو مذموم ومعيب !</span></b>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فَقَالَ النَّبِيُّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">ذَاكَ اللَّهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أي: الّذي حمدُه زينٌ وذمّه شينٌ هو الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">سبحانه وتعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فأنزل الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قوله:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِنْ وَرَاءِ الْحُجُرَاتِ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(4)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْراً لَهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(5)<b>} </b>[الحجرات]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فخرج إليهم النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ليستقبِل هذا الوفدَ من بني تميم كاظما غيظه شارعا صدره، فالله يغفر لهم مثل هذه الزلاّت لأنّهم حديثو عهدٍ بإسلام.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فإنّهم بعد أن عاد الأقرع ومن معه إلى ديارهم كان الإيمان يعمل عمله في القلوب، فبشّر النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أمّته بخروج جيل من أصلاب هؤلاء الأجلاف يُعزّ الله بهم الإسلام، وكان ينسب نفسه إليهم، وكان يُعظّمهم من أجل أنّهم من بني إسماعيل </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ففي صحيح البخاري عن أبي هريْرَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالَ: لَا أَزَالُ أُحِبُّ بَنِي تَمِيمٍ مُنْذُ ثَلَاثٍ: سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يَقُولُ فِيهِمْ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">هُمْ أَشَدُّ أُمَّتِي عَلَى الدَّجَّالِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، وَجَاءَتْ صَدَقَاتُهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">هَذِهِ صَدَقَاتُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">قَوْمِنَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) وَكَانَتْ سَبِيَّةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ عَائِشَةَ فَقَالَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَعْتِقِيهَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA"> فَإِنَّهَا مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فهذا الوفد على الرّغم من جفاءٍ فيه تمليه الطّبيعة والنّشأة إلاّ أنّهم معادن للخير.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">المسألة الثّانية</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">شرح الألفاظ وبيان المعاني</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): معلوم من سبب النّزول أنّ الّذي ناداه إنّما هو الأقرع بن حابس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ففي قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">يُنَادُونَكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b>بصيغة الجمع</b>-<b> أقوالٌ ثلاثة :</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">القول الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّه نسب الفعل إلى الجميع لأنّ الباقين راضون بما فعل، ولم يُنكِروا عليه فعلَه، فعمَّهم الذّمُّ جميعَهم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وفي هذا بيانُ أنّ الرّاضي عن المنكر مثلُ فاعله في الذمّ، ويشهد لهذا قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِن بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوا وَّكَانُواْ يَعْتَدُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(78)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">كَانُواْ لاَ يَتَنَاهَوْنَ عَن مُّنكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُواْ يَفْعَلُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(79)<b>} </b>[المائدة]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الشّيخ عبد الرّحمن السّعدي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في " تفسيره ":</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ومن معاصيهم الّتي أحلّت بهم المثلات</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وأوقعت بهم العقوبات أنّهم:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">كَانُوا لا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} أي: كانوا يفعلون المنكر، ولا ينهى بعضهم بعضا، فيشترك بذلك المباشر، وغيره الّذي سكت عن النّهي عن المنكر مع قدرته على ذلك " اهـ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">القول الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ الله إذا نهى عن شيء فإنّما يريد النّهيَ عن الفعل، ولا يريد أن يعلِّق النّهي على شخص معيّن، فيعمّم الحكم، وفي تعميميه فائدتان:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">الأولى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: إزالة اللّبس، حتّى لا يظنّ ظانٌّ أنّ الحكم والذمّ خاصّ بمن نزلت فيه الآية، فالعبرة بعموم اللّفظ لا بخصوص السّبب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ونظيره قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فيمن ظاهر من زوجته:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسَائِهِمْ مَا هُنَّ أُمَّهَاتِهِمْ إِنْ أُمَّهَاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[المجادلة:2]<b>، مع أنّها نزلت في رجل واحد وهو أوس بن الصّامت </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> حين ظاهر من زوجته خولة بنت ثعلبة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">الثّانية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ألاّ يجد من نزلت فيه الآيةُ حرجا، فيشعر بالفضيحة والهوان بين النّاس، فاللّفظ يدلّ على أنّ معه غيرَه في الخطأ، وكما قالت العرب: " المصيبة إذا عمّت خفّت ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لذلك كان النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إذا نهى عن شيء لا يعيّن فاعلَه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وإنّما يعمّم الحكم، فقد روى أبو داود وغيره عن عائشَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالتْ: كَانَ النّبِيُّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> إِذَا بَلَغَهُ عَنْ الرَّجُلِ الشَّيْءُ لَمْ يَقُلْ: مَا بَالُ فُلَانٍ يَقُولُ ؟ وَلَكِنْ يَقُولُ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">مَا بَالُ أَقْوَامٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يَقُولُونَ كَذَا وَكَذَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهذا أدب بليغ يعلّمنا الله إيّاه في بيان الخطأ، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فإنّ هناك فرقا بين النّصيحة والتّقريع</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">القول الثّالث</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّهم ربّما كان بعضهم يناديه من وراء حجرة، والآخر من وراء حجرة أخرى، فنسب الفعل إليهم جميعا حقيقةً.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">مِنْ وَرَاءِ الحُجُرَاتِ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): وراء أي: خلف، ومنه التّورية وهي إخفاء المعنى وراء اللّفظ، ومنه إطلاق الورى على البشر، لأنّهم غطّوا الأرض.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وتطلق على ضدّه، فتكون بمعنى " أمام "، ومنه قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[المؤمنون من الآية: (100)]<b>، وقوله </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَهَا وَكَانَ وَرَاءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(79)<b>} </b>[الكهف]<b>، وقوله </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِنَّ هَؤُلَاءِ يُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَرَاءَهُمْ يَوْمًا ثَقِيلًا </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(27)<b>} </b>[الإنسان]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فيحتمل أنّهم أتوه من خلف الحجرات، أو أتوه من أمامها بأبوابها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَالحُجُرَاتُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: جُمعت أيضا باعتبار عددها، فقد كان لكلّ واحدة من نسائه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> حجرة، فكانوا ينادونه من كلّ حجرة، حتّى يخرج إليهم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): يُستفاد من هذه الآية أمران:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ الله يغار على نبيّه وحرمته </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فهو يدفع عنه الأذى كما وعد.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ونظير ذلك قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في بيان وجوب مراعاة أوقات الزّيارة:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[الأحزاب: 53]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قالت عائشة وابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">حَسْبُكَ مِنَ الثُّقَلاَءِ أَنَّ اللهَ لمَ ْيَسْتَحْيِ مِنْهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "؛ لذلك سمّاها العلماء:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">آية الثّقلاء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "، ثبت ذلك عن ابن أبي عائشة وحمّاد بن زيد قالا: أنزلت في الثّقلاء: يأتون وقت الطّعام، ثمّ يستأنس للحديث.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وبالغ الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في رفع الأذى عن نبيّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فأدّب صحابة نبيّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في العصر الأوّل، ففرض عليهم الصّدقة قبل مناجاة الرّسول </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(12)<b>} ثمّ نسخ ذلك فقال:{</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(13)<b>} </b>[المجادلة]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال ابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" ذلك أنّ المسلمين أكثروا من المسائل على رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> حتّى شقّوا عليه، فأراد الله أن يُخفّف عن نبيّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فلمّا أنزلت آية المناجاة جبُن كثير منهم وكفّوا عن المسألة ".</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ولم يقل: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">لا يعقلُون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )، فهو </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يعلّمنا أدبا رفيعا عند الحديث عن النّاس، وهو ألاّ يُعمّم الحكم، وهي سنّة مطّردة في القرآن، حيث يقول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[ص من الآية:24]<b>، وقال:{</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(118) </span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">..</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(119)<b>} </b>[هود]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">حتّى وهو يذمّ الشّعراء يقول </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَالشُّعَرَاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(224)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(225)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(226)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِلَّا الَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيرًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[الشّعراء]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومنه ما رواه مسلم عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِذَا قَالَ الرَّجُلُ هَلَكَ النَّاسُ فَهُوَ أَهْلَكُهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، قَالَ أَبُو إِسْحَقَ: لَا أَدْرِي ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَهْلَكَهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b>بالنّصب</b>-<b> أَوْ ( </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَهْلَكُهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b>بالرّفع</b>-<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وإنّما حكم على أكثرهم بانعدام العقل لأنّهم تركوا أدبا من آداب الاستئذان.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والعقل كلّ العقل هو في التزام أدب الزّيارة، فقال تعالى: </span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): فتركوا المناداة والإلحاح فيها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْراً لَّهُمْ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): فإنّ ذلك يدلّ على أنّهم لا يريدون أذيّتك. ولكن لمّا كان أكثرهم لا يفعله إلاّ بقصد حسن، أو يفعله لجهله ولحادثة عهده بالإسلام قال تعالى:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): أي: غفور لخطاياكم، رحيمٌ بكم، فإنّ نهيه وزجره لا عن قسوة ولا بغض ولكنّه نهي رحمة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">المسألة الثّالثة</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">تعظيم حرمة البيوت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فإنّ هاتين الآيتين وتسمية السّورة باسم الحجرات ليدلّ دلالة واضحة على تعظيم الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> للبيوت، فينبغي للمسلم التحلّي بالآداب الشّرعيّة إذا أتى بيوتَ المسلمين، وأهمّها:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">1-<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الاستئذان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: قال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[النور:27]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">2-<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الاستئذان ثلاثا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: فإن لم يُؤذَنْ له رجع، فقد روى البخاري ومسلم </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> واللّفظ له </b>–<b> أنّ النبيّ </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الِاسْتِئْذَانُ ثَلَاثٌ فَإِنْ أُذِنَ لَكَ وَإِلَّا فَارْجِعْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال العلماء:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الأوّل </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فيه إعلام لأهل البيت، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الثّاني</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فيه إمهال لهم، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الثّالث</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: في إعذار أو اعتذار: إعذار من الزّائر فقد أدّى الذي عليه، واعتذار من أهل البيت.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فإذا أتى المستأذِنُ بالواجب، وطرق الباب على النّحو الذي يُسمع عادة، وجعل فاصلا بين المرّات (لانشغال أهل البيت بقضاء حاجة، أو صلاة ) فقد أدّى ما عليه.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">3- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مراعاة أوقات الزّيارة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فيجتنب أوقاتَ النّوم، والطّعام.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله الموفّق لا ربّ سواه.</span></b></p></div>
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عزّ وجلّ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِن وَرَاء الْحُجُرَاتِ أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(4)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْراً لَّهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(5)<b>}.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">المسألة الأولى</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">في ذكر سبب النّزول</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى الطّبريّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في " تفسيره " </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> واللّفظ له </b>-<b> والتّرمذي وغيرهما عنِ الأَقْرَعِ بْنِ حَابِسٍ التَّمِيمِيِّ أنّه أتى النبِيَّ </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فَقَالَ: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">يَا مُحَمَّدُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">اُخْرُجْ إِلَيْنَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">يَا مُحَمَّدُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">اُخْرُجْ إِلَيْنَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! فلم يُجِبه، فقال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> كما في رواية التّرمذي بسند صحيح عن البَرَاءِ بنِ عَازِبٍ </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b>: يَا رَسُولَ اللهِ ! </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">إِنَّ حَمْدِي زَيْنٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">وَإِنَّ ذَمِّي شَيْنٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> !</span></b></p>
</div><div class="K2FeedFullText">
<b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">مقصود الرّجل من هذا القول مدحُ نفسِه، وإظهار عظمته، فكأنّه يقول: إن مدحتُ رجلا فهو محمود ومُزيّن، وإن ذممت رجلا فهو مذموم ومعيب !</span></b>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فَقَالَ النَّبِيُّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">ذَاكَ اللَّهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أي: الّذي حمدُه زينٌ وذمّه شينٌ هو الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">سبحانه وتعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فأنزل الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قوله:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ مِنْ وَرَاءِ الْحُجُرَاتِ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(4)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْراً لَهُمْ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(5)<b>} </b>[الحجرات]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فخرج إليهم النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ليستقبِل هذا الوفدَ من بني تميم كاظما غيظه شارعا صدره، فالله يغفر لهم مثل هذه الزلاّت لأنّهم حديثو عهدٍ بإسلام.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فإنّهم بعد أن عاد الأقرع ومن معه إلى ديارهم كان الإيمان يعمل عمله في القلوب، فبشّر النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أمّته بخروج جيل من أصلاب هؤلاء الأجلاف يُعزّ الله بهم الإسلام، وكان ينسب نفسه إليهم، وكان يُعظّمهم من أجل أنّهم من بني إسماعيل </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ففي صحيح البخاري عن أبي هريْرَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالَ: لَا أَزَالُ أُحِبُّ بَنِي تَمِيمٍ مُنْذُ ثَلَاثٍ: سَمِعْتُ مِنْ رَسُولِ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يَقُولُ فِيهِمْ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">هُمْ أَشَدُّ أُمَّتِي عَلَى الدَّجَّالِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، وَجَاءَتْ صَدَقَاتُهُمْ فَقَالَ رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">هَذِهِ صَدَقَاتُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">قَوْمِنَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) وَكَانَتْ سَبِيَّةٌ مِنْهُمْ عِنْدَ عَائِشَةَ فَقَالَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَعْتِقِيهَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA"> فَإِنَّهَا مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فهذا الوفد على الرّغم من جفاءٍ فيه تمليه الطّبيعة والنّشأة إلاّ أنّهم معادن للخير.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">المسألة الثّانية</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">شرح الألفاظ وبيان المعاني</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِنَّ الَّذِينَ يُنَادُونَكَ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): معلوم من سبب النّزول أنّ الّذي ناداه إنّما هو الأقرع بن حابس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ففي قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">يُنَادُونَكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b>بصيغة الجمع</b>-<b> أقوالٌ ثلاثة :</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">القول الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّه نسب الفعل إلى الجميع لأنّ الباقين راضون بما فعل، ولم يُنكِروا عليه فعلَه، فعمَّهم الذّمُّ جميعَهم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وفي هذا بيانُ أنّ الرّاضي عن المنكر مثلُ فاعله في الذمّ، ويشهد لهذا قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">لُعِنَ الَّذِينَ كَفَرُواْ مِن بَنِي إِسْرَائِيلَ عَلَى لِسَانِ دَاوُودَ وَعِيسَى ابْنِ مَرْيَمَ ذَلِكَ بِمَا عَصَوا وَّكَانُواْ يَعْتَدُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(78)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">كَانُواْ لاَ يَتَنَاهَوْنَ عَن مُّنكَرٍ فَعَلُوهُ لَبِئْسَ مَا كَانُواْ يَفْعَلُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(79)<b>} </b>[المائدة]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الشّيخ عبد الرّحمن السّعدي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في " تفسيره ":</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ومن معاصيهم الّتي أحلّت بهم المثلات</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وأوقعت بهم العقوبات أنّهم:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">كَانُوا لا يَتَنَاهَوْنَ عَنْ مُنْكَرٍ فَعَلُوهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} أي: كانوا يفعلون المنكر، ولا ينهى بعضهم بعضا، فيشترك بذلك المباشر، وغيره الّذي سكت عن النّهي عن المنكر مع قدرته على ذلك " اهـ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">القول الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ الله إذا نهى عن شيء فإنّما يريد النّهيَ عن الفعل، ولا يريد أن يعلِّق النّهي على شخص معيّن، فيعمّم الحكم، وفي تعميميه فائدتان:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">الأولى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: إزالة اللّبس، حتّى لا يظنّ ظانٌّ أنّ الحكم والذمّ خاصّ بمن نزلت فيه الآية، فالعبرة بعموم اللّفظ لا بخصوص السّبب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ونظيره قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فيمن ظاهر من زوجته:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">الَّذِينَ يُظَاهِرُونَ مِنْكُمْ مِنْ نِسَائِهِمْ مَا هُنَّ أُمَّهَاتِهِمْ إِنْ أُمَّهَاتُهُمْ إِلَّا اللَّائِي وَلَدْنَهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[المجادلة:2]<b>، مع أنّها نزلت في رجل واحد وهو أوس بن الصّامت </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> حين ظاهر من زوجته خولة بنت ثعلبة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">الثّانية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ألاّ يجد من نزلت فيه الآيةُ حرجا، فيشعر بالفضيحة والهوان بين النّاس، فاللّفظ يدلّ على أنّ معه غيرَه في الخطأ، وكما قالت العرب: " المصيبة إذا عمّت خفّت ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لذلك كان النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إذا نهى عن شيء لا يعيّن فاعلَه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وإنّما يعمّم الحكم، فقد روى أبو داود وغيره عن عائشَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالتْ: كَانَ النّبِيُّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> إِذَا بَلَغَهُ عَنْ الرَّجُلِ الشَّيْءُ لَمْ يَقُلْ: مَا بَالُ فُلَانٍ يَقُولُ ؟ وَلَكِنْ يَقُولُ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">مَا بَالُ أَقْوَامٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يَقُولُونَ كَذَا وَكَذَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهذا أدب بليغ يعلّمنا الله إيّاه في بيان الخطأ، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فإنّ هناك فرقا بين النّصيحة والتّقريع</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">القول الثّالث</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّهم ربّما كان بعضهم يناديه من وراء حجرة، والآخر من وراء حجرة أخرى، فنسب الفعل إليهم جميعا حقيقةً.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">مِنْ وَرَاءِ الحُجُرَاتِ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): وراء أي: خلف، ومنه التّورية وهي إخفاء المعنى وراء اللّفظ، ومنه إطلاق الورى على البشر، لأنّهم غطّوا الأرض.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وتطلق على ضدّه، فتكون بمعنى " أمام "، ومنه قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَمِنْ وَرَائِهِمْ بَرْزَخٌ إِلَى يَوْمِ يُبْعَثُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[المؤمنون من الآية: (100)]<b>، وقوله </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَمَّا السَّفِينَةُ فَكَانَتْ لِمَسَاكِينَ يَعْمَلُونَ فِي الْبَحْرِ فَأَرَدْتُ أَنْ أَعِيبَهَا وَكَانَ وَرَاءَهُمْ مَلِكٌ يَأْخُذُ كُلَّ سَفِينَةٍ غَصْبًا </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(79)<b>} </b>[الكهف]<b>، وقوله </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِنَّ هَؤُلَاءِ يُحِبُّونَ الْعَاجِلَةَ وَيَذَرُونَ وَرَاءَهُمْ يَوْمًا ثَقِيلًا </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(27)<b>} </b>[الإنسان]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فيحتمل أنّهم أتوه من خلف الحجرات، أو أتوه من أمامها بأبوابها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَالحُجُرَاتُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: جُمعت أيضا باعتبار عددها، فقد كان لكلّ واحدة من نسائه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> حجرة، فكانوا ينادونه من كلّ حجرة، حتّى يخرج إليهم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَكْثَرُهُمْ لَا يَعْقِلُونَ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): يُستفاد من هذه الآية أمران:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ الله يغار على نبيّه وحرمته </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فهو يدفع عنه الأذى كما وعد.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ونظير ذلك قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في بيان وجوب مراعاة أوقات الزّيارة:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتَ النَّبِيِّ إِلَّا أَنْ يُؤْذَنَ لَكُمْ إِلَى طَعَامٍ غَيْرَ نَاظِرِينَ إِنَاهُ وَلَكِنْ إِذَا دُعِيتُمْ فَادْخُلُوا فَإِذَا طَعِمْتُمْ فَانْتَشِرُوا وَلا مُسْتَأْنِسِينَ لِحَدِيثٍ إِنَّ ذَلِكُمْ كَانَ يُؤْذِي النَّبِيَّ فَيَسْتَحْيِي مِنْكُمْ وَاللَّهُ لا يَسْتَحْيِي مِنَ الْحَقِّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[الأحزاب: 53]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قالت عائشة وابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">حَسْبُكَ مِنَ الثُّقَلاَءِ أَنَّ اللهَ لمَ ْيَسْتَحْيِ مِنْهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "؛ لذلك سمّاها العلماء:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">آية الثّقلاء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "، ثبت ذلك عن ابن أبي عائشة وحمّاد بن زيد قالا: أنزلت في الثّقلاء: يأتون وقت الطّعام، ثمّ يستأنس للحديث.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وبالغ الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في رفع الأذى عن نبيّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فأدّب صحابة نبيّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في العصر الأوّل، ففرض عليهم الصّدقة قبل مناجاة الرّسول </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِذَا نَاجَيْتُمُ الرَّسُولَ فَقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَةً ذَلِكَ خَيْرٌ لَكُمْ وَأَطْهَرُ فَإِنْ لَمْ تَجِدُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(12)<b>} ثمّ نسخ ذلك فقال:{</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَأَشْفَقْتُمْ أَنْ تُقَدِّمُوا بَيْنَ يَدَيْ نَجْوَاكُمْ صَدَقَاتٍ فَإِذْ لَمْ تَفْعَلُوا وَتَابَ اللَّهُ عَلَيْكُمْ فَأَقِيمُوا الصَّلاةَ وَآتُوا الزَّكَاةَ وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَرَسُولَهُ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(13)<b>} </b>[المجادلة]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال ابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" ذلك أنّ المسلمين أكثروا من المسائل على رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> حتّى شقّوا عليه، فأراد الله أن يُخفّف عن نبيّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فلمّا أنزلت آية المناجاة جبُن كثير منهم وكفّوا عن المسألة ".</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ولم يقل: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">لا يعقلُون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )، فهو </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يعلّمنا أدبا رفيعا عند الحديث عن النّاس، وهو ألاّ يُعمّم الحكم، وهي سنّة مطّردة في القرآن، حيث يقول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَإِنَّ كَثِيرًا مِنَ الْخُلَطَاءِ لَيَبْغِي بَعْضُهُمْ عَلَى بَعْضٍ إِلَّا الَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَقَلِيلٌ مَا هُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[ص من الآية:24]<b>، وقال:{</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَلَا يَزَالُونَ مُخْتَلِفِينَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(118) </span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِلَّا مَنْ رَحِمَ رَبُّكَ وَلِذَلِكَ خَلَقَهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">..</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(119)<b>} </b>[هود]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">حتّى وهو يذمّ الشّعراء يقول </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَالشُّعَرَاءُ يَتَّبِعُهُمُ الْغَاوُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(224)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَلَمْ تَرَ أَنَّهُمْ فِي كُلِّ وَادٍ يَهِيمُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(225)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَأَنَّهُمْ يَقُولُونَ مَا لَا يَفْعَلُونَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(226)<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">إِلَّا الَّذِينَ آَمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ وَذَكَرُوا اللَّهَ كَثِيرًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[الشّعراء]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومنه ما رواه مسلم عَنْ أَبِي هُرَيْرَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أَنَّ رَسُولَ اللَّهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِذَا قَالَ الرَّجُلُ هَلَكَ النَّاسُ فَهُوَ أَهْلَكُهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، قَالَ أَبُو إِسْحَقَ: لَا أَدْرِي ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَهْلَكَهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b>بالنّصب</b>-<b> أَوْ ( </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَهْلَكُهُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b>بالرّفع</b>-<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وإنّما حكم على أكثرهم بانعدام العقل لأنّهم تركوا أدبا من آداب الاستئذان.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والعقل كلّ العقل هو في التزام أدب الزّيارة، فقال تعالى: </span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَلَوْ أَنَّهُمْ صَبَرُوا </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): فتركوا المناداة والإلحاح فيها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">حَتَّى تَخْرُجَ إِلَيْهِمْ لَكَانَ خَيْراً لَّهُمْ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): فإنّ ذلك يدلّ على أنّهم لا يريدون أذيّتك. ولكن لمّا كان أكثرهم لا يفعله إلاّ بقصد حسن، أو يفعله لجهله ولحادثة عهده بالإسلام قال تعالى:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): أي: غفور لخطاياكم، رحيمٌ بكم، فإنّ نهيه وزجره لا عن قسوة ولا بغض ولكنّه نهي رحمة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">المسألة الثّالثة</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">تعظيم حرمة البيوت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فإنّ هاتين الآيتين وتسمية السّورة باسم الحجرات ليدلّ دلالة واضحة على تعظيم الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> للبيوت، فينبغي للمسلم التحلّي بالآداب الشّرعيّة إذا أتى بيوتَ المسلمين، وأهمّها:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">1-<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الاستئذان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: قال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لا تَدْخُلُوا بُيُوتاً غَيْرَ بُيُوتِكُمْ حَتَّى تَسْتَأْنِسُوا وَتُسَلِّمُوا عَلَى أَهْلِهَا ذَلِكُمْ خَيْرٌ لَكُمْ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[النور:27]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">2-<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الاستئذان ثلاثا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: فإن لم يُؤذَنْ له رجع، فقد روى البخاري ومسلم </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> واللّفظ له </b>–<b> أنّ النبيّ </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الِاسْتِئْذَانُ ثَلَاثٌ فَإِنْ أُذِنَ لَكَ وَإِلَّا فَارْجِعْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال العلماء:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الأوّل </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فيه إعلام لأهل البيت، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الثّاني</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فيه إمهال لهم، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الثّالث</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: في إعذار أو اعتذار: إعذار من الزّائر فقد أدّى الذي عليه، واعتذار من أهل البيت.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فإذا أتى المستأذِنُ بالواجب، وطرق الباب على النّحو الذي يُسمع عادة، وجعل فاصلا بين المرّات (لانشغال أهل البيت بقضاء حاجة، أو صلاة ) فقد أدّى ما عليه.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">3- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مراعاة أوقات الزّيارة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فيجتنب أوقاتَ النّوم، والطّعام.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله الموفّق لا ربّ سواه.</span></b></p></div>
206- حكم الدّعاء بطول العمر
2012-05-05T08:12:34Z
2012-05-05T08:12:34Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1786:206--حكم-الدّعاء-بطول-العمر
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ السّؤال</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">السّلام عليكم ورحمة الله ... هل يجوز أن أقول في دعائي: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">اللهمّ أطِلْ عمري من أجل أولادي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ونحو ذلك ؟ فقد قيل لي: إنّه لم يثبُت عن النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ذلك، وهل هذا من الاعتداء في الدّعاء ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بارك الله فيكم.
</div><div class="K2FeedFullText">
</span></b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ الجواب</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد: وعليكم السّلام ورحمة الله وبركاته.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فإنّ الأصلَ هو جواز الدّعاء وسؤال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> خيرَ الدّنيا والآخرة، وليس شرطا أن يدعُو بالثّابت عن النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وإنّما ذلك أفضل؛ لأنّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أوتِي جوامع الكلم، ولا يصدُر منه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> إلاّ الأفضل والأكمل.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الاعتداء في الدّعاء الّذي حرّمه الله هو</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أن يسأل العبدُ ربّه ما لا يحلّ له سؤالُه، كأن يسأله الخلود ! أو الإضرار بأحدٍ ! أو يسأله الرّزق المحرّم، وغير ذلك.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">أمّا سؤال العبدِ ربَّه طولَ العُمر فهو نوعان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">1</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مستحبّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: إذا كانت النيّة الإكثارَ من الصّالحات، والتقرّب إلى الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> بوجوه العبادات.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وفي الحديث الحسن: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">خَيْرُ النَّاسِ مَنْ طَالَ عُمُرُهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA"> وَحَسُنَ عَمَلُهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["صحيح التّرغيب والتّرهيب" (3363)]<b>.</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومنه دعاء النّاس بعضهم لبعض بقولهم: حيّاك الله، أي: أطال الله حياتك وعمرك.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وقد روى أبو يعلَى أنّ النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> دعا لأنس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فقال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَوَلَدَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَأَطِلْ عُمُرَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَاغْفِرْ لَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["السّلسلة الصّحيحة" (2541)]<b>.</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">2</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">جائز</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: إذا كان يدعو بطول العمر لأجل أن يُمتّعه الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> بالمباح في الدّنيا، كالدّعاء المذكور في السّؤال، فكأنّه قال: اللهمّ احفظني لأولادي.</span></b></p>
<p style="text-align: center; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أعلم.</span></b></p></div>
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ السّؤال</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">السّلام عليكم ورحمة الله ... هل يجوز أن أقول في دعائي: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">اللهمّ أطِلْ عمري من أجل أولادي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ونحو ذلك ؟ فقد قيل لي: إنّه لم يثبُت عن النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ذلك، وهل هذا من الاعتداء في الدّعاء ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بارك الله فيكم.
</div><div class="K2FeedFullText">
</span></b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ الجواب</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد: وعليكم السّلام ورحمة الله وبركاته.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فإنّ الأصلَ هو جواز الدّعاء وسؤال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> خيرَ الدّنيا والآخرة، وليس شرطا أن يدعُو بالثّابت عن النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وإنّما ذلك أفضل؛ لأنّه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أوتِي جوامع الكلم، ولا يصدُر منه </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> إلاّ الأفضل والأكمل.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الاعتداء في الدّعاء الّذي حرّمه الله هو</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أن يسأل العبدُ ربّه ما لا يحلّ له سؤالُه، كأن يسأله الخلود ! أو الإضرار بأحدٍ ! أو يسأله الرّزق المحرّم، وغير ذلك.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">أمّا سؤال العبدِ ربَّه طولَ العُمر فهو نوعان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">1</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مستحبّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: إذا كانت النيّة الإكثارَ من الصّالحات، والتقرّب إلى الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> بوجوه العبادات.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وفي الحديث الحسن: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">خَيْرُ النَّاسِ مَنْ طَالَ عُمُرُهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA"> وَحَسُنَ عَمَلُهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["صحيح التّرغيب والتّرهيب" (3363)]<b>.</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومنه دعاء النّاس بعضهم لبعض بقولهم: حيّاك الله، أي: أطال الله حياتك وعمرك.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وقد روى أبو يعلَى أنّ النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> دعا لأنس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فقال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">اللَّهُمَّ أَكْثِرْ مَالَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَوَلَدَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَأَطِلْ عُمُرَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَاغْفِرْ لَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["السّلسلة الصّحيحة" (2541)]<b>.</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">2</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">جائز</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: إذا كان يدعو بطول العمر لأجل أن يُمتّعه الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> بالمباح في الدّنيا، كالدّعاء المذكور في السّؤال، فكأنّه قال: اللهمّ احفظني لأولادي.</span></b></p>
<p style="text-align: center; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أعلم.</span></b></p></div>
- شرح كتاب الذّكر (32) من عجز عن الصّدقة فلْيذكُرِ الله
2012-04-30T04:43:50Z
2012-04-30T04:43:50Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1777:شرح-كتاب-الذّكر-32-من-عجز-عن-الصّدقة-فلْيذكُرِ-الله
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الحديث السّابع عشر</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وَعَنْ أُمِّ هَانِئٍ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قَالَتْ:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">مَرَّ بِي رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ذَاتَ يَوْمٍ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، قَدْ كَبِرْتُ، وَضَعُفْتُ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> أَوْ كَمَا قَالَتْ </b>-<b>، فَمُرْنِي بِعَمَلٍ أَعْمَلُهُ وَأَنَا جَالِسَةٌ. قَالَ:</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">سَبِّحِي اللهَ مِائَةَ تَسْبِيحَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ رَقَبَةٍ تَعْتِقِينَهَا مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَاحْمَدِي اللهَ مِائَةَ تَحْمِيدَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ فَرَسٍ مُسْرَجَةٍ مُلْجَمَةٍ تَحْمِلِينَ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَكَبِّرِي اللَّهَ مِائَةَ تَكْبِيرَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ بَدَنَةٍ مُقَلَّدَةٍ مُتَقَبَّلَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَهَلِّلِي اللَّهَ مِائَةَ تَهْلِيلَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> </b>قَالَ ابْنُ خَلَفٍ<b>: </b>أَحْسِبُهُ قَالَ<b>:</b>-<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">تَمْلَأُ مَا بَيْنَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلَا يُرْفَعُ يَوْمَئِذٍ لِأَحَدٍ عَمَلٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِلَّا أَنْ يَأْتِيَ بِمِثْلِ مَا أَتَيْتِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).
</div><div class="K2FeedFullText">
</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">رواه أحمد بإسناد حسن، واللّفظ له، والنّسائي، ولم يقل: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلاَ يُرْفَعُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ...)) إلى آخره، والبيهقيّ بتمامه.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ورواه ابن أبي الدّنيا، فجعل ثوابَ الرّقاب في التّحميد، ومئة فرسٍ في التّسبيح، وقال فيه:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَهَلِّلِي اللهَ مِئَةَ تَهْلِيلَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">لاَ تَذَرُ ذَنْبًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلاَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يَسْبِقُهَا عَمَلٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ورواه ابن ماجه بمعناه باختصار.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ورواه الطّبراني في "الكبير" بنحو أحمد، ولم يقل: " أحسبه ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">شرح الحديث</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">سبق بيان بعض فضائل هذه الكلمات الأربع:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كان </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">أوّلها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّها خير من الدّنيا وما فيها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ثانيها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّها أحبّ الكلام إلى الله تعالى.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ثالثها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّها غِراس الجنّة، فكلّ له رزقُه في الجنّة على قدرِ تسبيحِه وحمدِه وتكبيرِه وتهليلِه.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهذا الحديث اشتمل على فضل </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">رابع</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو: أنّها تعدل الإنفاق في الأعمال العظام.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والحديث ترويه لنا </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">أمّ هانئ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهي أخت عليّ بن أبي طالب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، واسمها </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فاختة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وقيل: هند -كما في "تهذيب التّهذيب"- أسلمت عام الفتح، وفرّ زوجها هبيرة بن أبي وهب، فخطبها النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى مسلم عن أبي هريرَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّ النّبِيَّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> خَطَبَ أُمَّ هَانِئٍ بِنْتَ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ، وَلِي عِيَالٌ.</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> - <b>وفي رواية لغيره</b> -<b> قالت: يا رسول الله، إنّي كبرت وأنا امرأة مصبيّة وأخاف أن يؤذوك- فقالَ رَسولُ اللهِ </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">خَيْرُ نِسَاءٍ رَكِبْنَ حَدَّثَنَا عَبْدُ نِسَاءُ قُرَيْشٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَحْنَاهُ عَلَى وَلَدٍ فِي صِغَرِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَأَرْعَاهُ عَلَى زَوْجٍ فِي ذَاتِ يَدِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )). </span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قولها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فمُرْني بعمل أعمله وأنا جالسة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ": فيه علوّ همّة النّساء العجائز، إذ لم تترك العمل الصّالح محتجّةً بعجْزها، بل سألت عمّا يقوم مقام ذلك.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سَبِّحِي اللهَ مِائَةَ تَسْبِيحَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ): أي قولي:" سبحان الله " مائة مرّة، ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ رَقَبَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: لك أجر من عتق مائة إنسان من ولد إسماعيل </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال المناوي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" وهذا تتميم ومبالغة في معنى العتق؛ لأنّ فكّ الرّقبة أعظم مطلوب، وكونه من عنصر </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">إسماعيل عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> السّلام الّذي هو أشرف النّاس نسبا أعظم وأمثل.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَاحْمَدِي اللهَ مِائَةَ تَحْمِيدَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: قولي:" الحمد لله " مائة مرّة؛ ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ فَرَسٍ مُسْرَجَةٍ مُلْجَمَةٍ تَحْمِلِينَ عَلَيْهَا فِي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سَبِيلِ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: لك أجر من جهّز وحمل مائةً من الغزاة لقتال أعداء الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولا يخفَى أجر من جهّز غازيا، فقد روى البخاري ومسلم عن زيدِ بنِ خَالِدٍ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّ رسولَ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">مَنْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدْ غَزَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، وفي رواية ابن ماجه: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللهِ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَجْرِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْغَازِي شَيْئًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَكَبِّرِي اللهَ مِائَةَ تَكْبِيَرةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: قولي:" اللهُ أكبر مائة مرّةٍ "؛ ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ بَدَنَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي مائة ناقة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مُقَلَّدَةٍ مُتَقَبَّلَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي أهديتِها، لأنّ تقليد النّاقة لا يكون إلاّ في الهدي، لذلك يقال: تقليد الهدي، والهدي هو ما يُهدى إلى الكعبة من النعم لتنحر، وتقليده بأن يوضع على رقابها شيء كالقلادة من لحاء الشّجرة أو الصّوف ونحو ذلك، ليعلم أنّها هدي فلا يأكل منه إلاّ أهل الحرم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولكن كم من مُهدٍ وهو غير متقبّل منه؛ فقال صلّى الله عليه وسلّم: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مُتَقَبَّلَة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) فأثابك عليها، فثواب التكبير يعدل ثوابها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وهلّلي الله مائة تهليلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)) أي قولي:" لا إله إلاّ الله " مائة مرّة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والعرب إذا كثُر استعمالهم لكلمتين ضمّوا بعض حروف إحداهما إلى بعض حروف الأخرى، وهو ما يُسمّى بالنّحت، كالحوقلة والبسملة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَمْلَأُ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) يعني أنّ ثوابها لو جُسِّم لملأ ذلك الفضاء.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَلاَ يُرْفَعُ يَوْمَئِذٍ لِأَحَدٍ عَمَلٌ أَفْضَلُ مِنْهَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي أكثر ثوابا، ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إِلاَّ أَنْ يَأْتِيَ إِنْسَانٌ بِمِثْلِ مَا أَتَيْتِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) به، فإنّه يرفع له مثله.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وقد ذهب أهل العلم كالنّووي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وغيره إلى أنّ الأفضل الإتيان بهذه الأذكار ونحوها متتابعة في وقت واحد.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الحديث السّابع عشر</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وعن أبِي هريرَةَ وأبي سَعِيدٍ الخدرِيِّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عنْ النّبِيِّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالَ:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنَّ اللهَ اصْطَفَى مِنْ الكَلَامِ أَرْبَعًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">سُبْحَانَ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَالحَمْدُ للهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَاللهُ أَكْبَرُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فمنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">سُبْحَانَ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">كُتِبَ لَهُ عِشْرُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">حَسَنَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَحُطَّ عَنْهُ عِشْرُونَ سَيِّئَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">اللهُ أَكْبَرُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَمِثْلُ ذَلِكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَمِثْلُ ذَلِكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْحَمْدُ للهِ رَبِّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْعَالَمِينَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">مِنْ قِبَلِ نَفْسِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">كُتِبَتْ لَهُ ثَلَاثُونَ حَسَنَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَحُطَّ عَنْهُ ثَلَاثُونَ سَيِّئَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[رواه أحمد، وابن أبي الدّنيا، والنّسائي- واللّفظ له - والحاكم، بنحوه، وقال: " صحيح على شرط مسلم "]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">شرح الحديث</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">اِصْطَفَى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ): أي اختارها، فهي مختار الله من جميع كلام الآدميّين، وقد مرّ معنا أنّها أفضل وأحبّ الكلام إلى الله.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سُبْحَانَ اللهِ كُتِبَتْ لَهُ عِشْرُونَ حَسَنَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَحُطَّتْ عَنْهُ عِشْرُونَ سَيِّئَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ): فيه بيان فضل هذه الكلمات من وجهين:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ أجرها يضاعف أكثر من عشر مرّات، ممّا يدلّ على أنّ كون الحسنة بعشر أمثالها، ليس هو الحدّ الأقصى، فإنّ الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: {</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[البقرة: من الآية261]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّها زيادة على أنّها كتب بها عشرون حسنة، فهي تمحو أيضا عشرين سيّئة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">فإن قيل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: إنّ حديث الباب يدلّ على أنّ من سبّح الله مائة مرّة فله ألفا حسنة، وقد مرّ معنا أنّ النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَكْسِبَ كُلَّ يَوْمٍ أَلْفَ حَسَنَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟ )) فَسَأَلَهُ سَائِلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ: كَيْفَ يَكْسِبُ أَحَدُنَا أَلْفَ حَسَنَةٍ ؟! قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يُسَبِّحُ مِائَةَ تَسْبِيحَةٍ فَيُكْتَبُ لَهُ أَلْفُ حَسَنَةٍ أَوْ يُحَطُّ عَنْهُ أَلْفُ خَطِيئَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، فكيف الجمع بينهما ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">والجواب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ الحديث الّذي فيه ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ألف حسنة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) ذكر الحدّ الأدنى، وحديث الباب فيه المضاعفة، والله يضاعف لمن يشاء.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الحَمْدُ للهِ رَبِّ العَالَمِينَ مِنْ قِبَلِ نَفْسِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) يحتمل أنّ المراد أنّه قالها من قلبه، لا أن تكون مجرّد كلمة تقال.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ويحتمل أنّ المراد أنّه قالها لا مقابل جهة نعمةٍ تجدّدت أو نقمة اندفعت، وإنّما قالها استشعارا لفضل الله ورحمته.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كُتِبَتْ لَهُ ثَلاَثُونَ حَسَنَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَحُطَّ عَنْهُ ثَلاَثُونَ خَطِيئَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ): أخذ منه بعضهم أنّ الحمد أفضل من التّسبيح؛ لأنّ في التّحميد إثباتَ سائر صفات الكمال، والتّسبيح تنزيه عن سمات النّقص، والإثبات أكمل من السّلب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وادّعى بعضهم أنّ الحمد أكثر ثوابا من التّهليل، ويردّ على ذلك بثلاثة أمور:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">أوّلا</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ في خبر "البطاقة"، ووصيّة نوح </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ما يفيد أنّ ( لا إله إلا الله ) لا يعدلها شيء.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ثانيا</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ثمّ إنّه ما ترتّب على كلامه الأجر إلاّ بعد قوله ( لا إله إلاّ الله ).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ثالثا</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ التّفاوت في الأجر لا يدلّ على الأفضليّة دائما، ونظير ذلك قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْمَاهِرُ بِالْقُرْآنِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْبَرَرَةِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَالَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ لَهُ أَجْرَانِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )). </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[رواه مسلم عن عائشة]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومثله الأحاديث الّتي تثبت للعامل من أمّة النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أجر خمسين من الصّحابة، فهذا لا يقتضي تفضيلهم على الصّحابة، ففضل الصّحبة لا يُدانيه فضل.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الموفّق لا ربّ سواه.</span></b></p></div>
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الحديث السّابع عشر</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وَعَنْ أُمِّ هَانِئٍ بِنْتِ أَبِي طَالِبٍ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قَالَتْ:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">مَرَّ بِي رَسُولُ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ذَاتَ يَوْمٍ، فَقُلْتُ: يَا رَسُولَ اللهِ، قَدْ كَبِرْتُ، وَضَعُفْتُ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> أَوْ كَمَا قَالَتْ </b>-<b>، فَمُرْنِي بِعَمَلٍ أَعْمَلُهُ وَأَنَا جَالِسَةٌ. قَالَ:</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">سَبِّحِي اللهَ مِائَةَ تَسْبِيحَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ رَقَبَةٍ تَعْتِقِينَهَا مِنْ وَلَدِ إِسْمَاعِيلَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَاحْمَدِي اللهَ مِائَةَ تَحْمِيدَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ فَرَسٍ مُسْرَجَةٍ مُلْجَمَةٍ تَحْمِلِينَ عَلَيْهَا فِي سَبِيلِ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَكَبِّرِي اللَّهَ مِائَةَ تَكْبِيرَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ بَدَنَةٍ مُقَلَّدَةٍ مُتَقَبَّلَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَهَلِّلِي اللَّهَ مِائَةَ تَهْلِيلَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> </b>قَالَ ابْنُ خَلَفٍ<b>: </b>أَحْسِبُهُ قَالَ<b>:</b>-<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">تَمْلَأُ مَا بَيْنَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">السَّمَاءِ وَالْأَرْضِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلَا يُرْفَعُ يَوْمَئِذٍ لِأَحَدٍ عَمَلٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِلَّا أَنْ يَأْتِيَ بِمِثْلِ مَا أَتَيْتِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).
</div><div class="K2FeedFullText">
</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">رواه أحمد بإسناد حسن، واللّفظ له، والنّسائي، ولم يقل: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلاَ يُرْفَعُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ...)) إلى آخره، والبيهقيّ بتمامه.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ورواه ابن أبي الدّنيا، فجعل ثوابَ الرّقاب في التّحميد، ومئة فرسٍ في التّسبيح، وقال فيه:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَهَلِّلِي اللهَ مِئَةَ تَهْلِيلَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">لاَ تَذَرُ ذَنْبًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلاَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يَسْبِقُهَا عَمَلٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ورواه ابن ماجه بمعناه باختصار.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ورواه الطّبراني في "الكبير" بنحو أحمد، ولم يقل: " أحسبه ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">شرح الحديث</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">سبق بيان بعض فضائل هذه الكلمات الأربع:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كان </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">أوّلها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّها خير من الدّنيا وما فيها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ثانيها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّها أحبّ الكلام إلى الله تعالى.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ثالثها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّها غِراس الجنّة، فكلّ له رزقُه في الجنّة على قدرِ تسبيحِه وحمدِه وتكبيرِه وتهليلِه.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهذا الحديث اشتمل على فضل </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">رابع</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو: أنّها تعدل الإنفاق في الأعمال العظام.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والحديث ترويه لنا </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">أمّ هانئ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنها</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهي أخت عليّ بن أبي طالب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، واسمها </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فاختة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وقيل: هند -كما في "تهذيب التّهذيب"- أسلمت عام الفتح، وفرّ زوجها هبيرة بن أبي وهب، فخطبها النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى مسلم عن أبي هريرَةَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّ النّبِيَّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> خَطَبَ أُمَّ هَانِئٍ بِنْتَ أَبِي طَالِبٍ فَقَالَتْ: يَا رَسُولَ اللهِ، إِنِّي قَدْ كَبِرْتُ، وَلِي عِيَالٌ.</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> - <b>وفي رواية لغيره</b> -<b> قالت: يا رسول الله، إنّي كبرت وأنا امرأة مصبيّة وأخاف أن يؤذوك- فقالَ رَسولُ اللهِ </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">خَيْرُ نِسَاءٍ رَكِبْنَ حَدَّثَنَا عَبْدُ نِسَاءُ قُرَيْشٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَحْنَاهُ عَلَى وَلَدٍ فِي صِغَرِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَأَرْعَاهُ عَلَى زَوْجٍ فِي ذَاتِ يَدِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )). </span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قولها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فمُرْني بعمل أعمله وأنا جالسة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ": فيه علوّ همّة النّساء العجائز، إذ لم تترك العمل الصّالح محتجّةً بعجْزها، بل سألت عمّا يقوم مقام ذلك.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سَبِّحِي اللهَ مِائَةَ تَسْبِيحَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ): أي قولي:" سبحان الله " مائة مرّة، ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ رَقَبَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: لك أجر من عتق مائة إنسان من ولد إسماعيل </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال المناوي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" وهذا تتميم ومبالغة في معنى العتق؛ لأنّ فكّ الرّقبة أعظم مطلوب، وكونه من عنصر </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">إسماعيل عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> السّلام الّذي هو أشرف النّاس نسبا أعظم وأمثل.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَاحْمَدِي اللهَ مِائَةَ تَحْمِيدَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: قولي:" الحمد لله " مائة مرّة؛ ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ فَرَسٍ مُسْرَجَةٍ مُلْجَمَةٍ تَحْمِلِينَ عَلَيْهَا فِي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سَبِيلِ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: لك أجر من جهّز وحمل مائةً من الغزاة لقتال أعداء الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولا يخفَى أجر من جهّز غازيا، فقد روى البخاري ومسلم عن زيدِ بنِ خَالِدٍ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّ رسولَ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">مَنْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللَّهِ فَقَدْ غَزَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، وفي رواية ابن ماجه: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">مَنْ جَهَّزَ غَازِيًا فِي سَبِيلِ اللهِ كَانَ لَهُ مِثْلُ أَجْرِهِ مِنْ غَيْرِ أَنْ يَنْقُصَ مِنْ أَجْرِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْغَازِي شَيْئًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَكَبِّرِي اللهَ مِائَةَ تَكْبِيَرةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: قولي:" اللهُ أكبر مائة مرّةٍ "؛ ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَعْدِلُ لَكِ مِائَةَ بَدَنَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي مائة ناقة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مُقَلَّدَةٍ مُتَقَبَّلَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي أهديتِها، لأنّ تقليد النّاقة لا يكون إلاّ في الهدي، لذلك يقال: تقليد الهدي، والهدي هو ما يُهدى إلى الكعبة من النعم لتنحر، وتقليده بأن يوضع على رقابها شيء كالقلادة من لحاء الشّجرة أو الصّوف ونحو ذلك، ليعلم أنّها هدي فلا يأكل منه إلاّ أهل الحرم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولكن كم من مُهدٍ وهو غير متقبّل منه؛ فقال صلّى الله عليه وسلّم: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مُتَقَبَّلَة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) فأثابك عليها، فثواب التكبير يعدل ثوابها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وهلّلي الله مائة تهليلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)) أي قولي:" لا إله إلاّ الله " مائة مرّة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والعرب إذا كثُر استعمالهم لكلمتين ضمّوا بعض حروف إحداهما إلى بعض حروف الأخرى، وهو ما يُسمّى بالنّحت، كالحوقلة والبسملة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَإِنَّهَا تَمْلَأُ مَا بَيْنَ السَّمَاءِ وَالأَرْضِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) يعني أنّ ثوابها لو جُسِّم لملأ ذلك الفضاء.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَلاَ يُرْفَعُ يَوْمَئِذٍ لِأَحَدٍ عَمَلٌ أَفْضَلُ مِنْهَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي أكثر ثوابا، ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إِلاَّ أَنْ يَأْتِيَ إِنْسَانٌ بِمِثْلِ مَا أَتَيْتِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) به، فإنّه يرفع له مثله.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وقد ذهب أهل العلم كالنّووي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وغيره إلى أنّ الأفضل الإتيان بهذه الأذكار ونحوها متتابعة في وقت واحد.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الحديث السّابع عشر</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وعن أبِي هريرَةَ وأبي سَعِيدٍ الخدرِيِّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عنْ النّبِيِّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالَ:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنَّ اللهَ اصْطَفَى مِنْ الكَلَامِ أَرْبَعًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">سُبْحَانَ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَالحَمْدُ للهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَاللهُ أَكْبَرُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فمنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">سُبْحَانَ اللهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">كُتِبَ لَهُ عِشْرُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">حَسَنَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَحُطَّ عَنْهُ عِشْرُونَ سَيِّئَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">اللهُ أَكْبَرُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَمِثْلُ ذَلِكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">لَا إِلَهَ إِلَّا اللهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَمِثْلُ ذَلِكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْحَمْدُ للهِ رَبِّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْعَالَمِينَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">مِنْ قِبَلِ نَفْسِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">كُتِبَتْ لَهُ ثَلَاثُونَ حَسَنَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَحُطَّ عَنْهُ ثَلَاثُونَ سَيِّئَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[رواه أحمد، وابن أبي الدّنيا، والنّسائي- واللّفظ له - والحاكم، بنحوه، وقال: " صحيح على شرط مسلم "]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">شرح الحديث</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">اِصْطَفَى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ): أي اختارها، فهي مختار الله من جميع كلام الآدميّين، وقد مرّ معنا أنّها أفضل وأحبّ الكلام إلى الله.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سُبْحَانَ اللهِ كُتِبَتْ لَهُ عِشْرُونَ حَسَنَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَحُطَّتْ عَنْهُ عِشْرُونَ سَيِّئَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ): فيه بيان فضل هذه الكلمات من وجهين:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ أجرها يضاعف أكثر من عشر مرّات، ممّا يدلّ على أنّ كون الحسنة بعشر أمثالها، ليس هو الحدّ الأقصى، فإنّ الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: {</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">فِي كُلِّ سُنْبُلَةٍ مِائَةُ حَبَّةٍ وَاللَّهُ يُضَاعِفُ لِمَنْ يَشَاءُ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[البقرة: من الآية261]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّها زيادة على أنّها كتب بها عشرون حسنة، فهي تمحو أيضا عشرين سيّئة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">فإن قيل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: إنّ حديث الباب يدلّ على أنّ من سبّح الله مائة مرّة فله ألفا حسنة، وقد مرّ معنا أنّ النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَيَعْجِزُ أَحَدُكُمْ أَنْ يَكْسِبَ كُلَّ يَوْمٍ أَلْفَ حَسَنَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟ )) فَسَأَلَهُ سَائِلٌ مِنْ جُلَسَائِهِ: كَيْفَ يَكْسِبُ أَحَدُنَا أَلْفَ حَسَنَةٍ ؟! قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يُسَبِّحُ مِائَةَ تَسْبِيحَةٍ فَيُكْتَبُ لَهُ أَلْفُ حَسَنَةٍ أَوْ يُحَطُّ عَنْهُ أَلْفُ خَطِيئَةٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، فكيف الجمع بينهما ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">والجواب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ الحديث الّذي فيه ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ألف حسنة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) ذكر الحدّ الأدنى، وحديث الباب فيه المضاعفة، والله يضاعف لمن يشاء.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَمَنْ قَالَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الحَمْدُ للهِ رَبِّ العَالَمِينَ مِنْ قِبَلِ نَفْسِهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) يحتمل أنّ المراد أنّه قالها من قلبه، لا أن تكون مجرّد كلمة تقال.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ويحتمل أنّ المراد أنّه قالها لا مقابل جهة نعمةٍ تجدّدت أو نقمة اندفعت، وإنّما قالها استشعارا لفضل الله ورحمته.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">قوله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كُتِبَتْ لَهُ ثَلاَثُونَ حَسَنَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَحُطَّ عَنْهُ ثَلاَثُونَ خَطِيئَةً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ): أخذ منه بعضهم أنّ الحمد أفضل من التّسبيح؛ لأنّ في التّحميد إثباتَ سائر صفات الكمال، والتّسبيح تنزيه عن سمات النّقص، والإثبات أكمل من السّلب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وادّعى بعضهم أنّ الحمد أكثر ثوابا من التّهليل، ويردّ على ذلك بثلاثة أمور:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">أوّلا</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ في خبر "البطاقة"، ووصيّة نوح </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ما يفيد أنّ ( لا إله إلا الله ) لا يعدلها شيء.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ثانيا</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ثمّ إنّه ما ترتّب على كلامه الأجر إلاّ بعد قوله ( لا إله إلاّ الله ).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ثالثا</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ التّفاوت في الأجر لا يدلّ على الأفضليّة دائما، ونظير ذلك قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْمَاهِرُ بِالْقُرْآنِ مَعَ السَّفَرَةِ الْكِرَامِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الْبَرَرَةِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَالَّذِي يَقْرَأُ الْقُرْآنَ وَيَتَتَعْتَعُ فِيهِ وَهُوَ عَلَيْهِ شَاقٌّ لَهُ أَجْرَانِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )). </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[رواه مسلم عن عائشة]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومثله الأحاديث الّتي تثبت للعامل من أمّة النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أجر خمسين من الصّحابة، فهذا لا يقتضي تفضيلهم على الصّحابة، ففضل الصّحبة لا يُدانيه فضل.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الموفّق لا ربّ سواه.</span></b></p></div>
- صيد الفوائد وقيد الشّرائد 3
2012-04-12T09:17:47Z
2012-04-12T09:17:47Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1760:صيد-الفوائد-وقيد-الشّرائد-3
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="margin-right: 18pt; text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="EN-US"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">أ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: purple;" lang="AR-SA"> إرهاب</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الملك ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">جيمس الأوّل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) صاحب التّرجمة الشّهيرة لل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كتاب المقدّس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، قتل من الإيرلنديّين حوالَي </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">مليون نسمة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">يُجبِرهم على الدّخول في مذهبه الكَنَسِيّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ونفى منهم حوالَي تسعين ألفا مكبّلين بالأغلال والسّلاسل إلى شمال أمريكا </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!
</div><div class="K2FeedFullText">
</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["الإمبرياليّة الغربيّة" لمريم جميلة - ترجمة السيّد خاطر]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ب</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">بُـنٌّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">شجر معروف يُصنع منه المشروب الّذي اصطلحت الشّعوب على تسميته ب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">القهوة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وممّا يُروى - ولعلّه من الأساطير - أنّ أوّل من اهتدى إلى صنع هذا الشّراب منه هم سكّان الحبشة، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">يوم أدرك الرّعاة أنّ قطعان المعز تظلّ مستيقظةً طوال اللّيل إذا ما أكلت أوراق شجر </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">البنّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وكما أخذوا من </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">البنفسج</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> تسمية اللّون </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">البنفسجيّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ومن </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: fuchsia;" lang="AR-SA">الزّهرة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> تسمية اللّون </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: fuchsia;" lang="AR-SA">الزّهري</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ومن </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #ff6600;" lang="AR-SA">البرتقال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> تسمية اللّون </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #ff6600;" lang="AR-SA">البرتقاليّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، أخذوا من</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA"> البنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">تسمية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">اللّون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA"> البنّي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فأطلقوه على اللّون الأغبر.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وتوسّع سكّان المغرب فأطلقوا على اللّون البُنّي ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">قهويّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )؛ لأنّ البنّ قهوة. </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ت</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">تَنُّـور</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">حَتَّى إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}، والتنّور هو: موقد النّار للخبز، يصنع من الطّين، قال ابن كثير </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" هذا قول جمهور السلف وعلماء الخلف "اهـ، فليس في الآية مجاز ولا تمثيل.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وإذا سألت: ما الحكمة في ذكر التنّور ؟ فذلك لبيان عظمة الطّوفان الّذي عمّ الأرض جميعَها، فالله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فجّر الأرض كلَّها عيوناً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">حتّى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">التّنانير</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الّتي هي محلّ النّار في العادة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وأبعد ما يكون عن الماء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">تفجّرت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[" تفسير السّعدي" </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ث</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">ثالوث</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}، وقد كانت ديانة مصر عبر التّاريخ قائمةً على تعدّد الآلهة، فكانوا يُعظّمون هيكل ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">منفيس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) ويقولون: إنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مركّب من ثلاثة أقانيم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: الله - تعالى الله عن ذلك -، والكلمة، وروح القدس.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كلّ ذلك جعل علماء التّاريخ والأديان يجزمون أنّ ديانة النّصرانيّة قامت تحت تأثير الدّيانات الأخرى لاستقطابهم إليها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[انظر:"العقائد الوثنية في الدّيانة النّصرانية" للشّيخ: محمّد بن طاهر التنّير]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ج</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">جُمَادَى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كل الشّهور العربيّة مذكّرة، إلاّ جمادى الأولى وجمادى الآخرة، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فإنّهما مؤنّثان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">. ويخطئ من يقول: الأوّل، والآخر.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولم يُنقَل عن أحد من العرب أنّهم سمَّوا جمادى الآخرة بـ" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">الثّانية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وقد سُمِّي الشّهران بذلك لجمود الماء فيهما عند تسمية الشّهور، بل إنّ من العرب من يُسمِّي الشّتاء جمادى. </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["المحكم" لابن سيده، و"لسان العرب"]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ح</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الحشّاشون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هم المعروفون لدى أهل العلم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">بالإسماعيلية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهي من طوائف الشّيعة الباطنيّة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وأوّل من سمّاهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">بالحشّاشين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> هو الرحّالة الإيطالي </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ماركو بولو</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فذكر أنّ هذه الجماعة كانت تقوم بعمليات انتحاريّة واغتيالات ضدّ السّلاجقة والأيّوبيّين تحت تأثير تعاطيهم الحشيش، ومنه جاءت كلمة (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: #943634;" dir="LTR" lang="EN-US">Assassin</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["قصّة الحضارة" لـ:وِليام ديورَانت - ترجمة: الدكتور زكي نجيب محمُود وآخرين]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">خ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">خبط</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">سريّة "</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الْخَبَط</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" سمّيت بذلك نسبة إلى شجر الخبط؛ قال جابر </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فَأَصَابَنَا جُوعٌ شَدِيدٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وَكُنَّا نَضْرِبُ بِعِصِيِّنَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الْخَبَطَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ثُمَّ نَبُلُّهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">بِالْمَاءِ فَنَأْكُلُهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فَسُمِّيَ ذَلِكَ الْجَيْشُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">جَيْشَ الْخَبَطِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كانت في رجب من العام </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">السّادس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وشاع لدى أهل السّير أنّها كانت بالعام الثّامن </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وذلك خطأ كما بيّنه ابن القيّم </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في "زاد المعاد"؛ لأنّ المسلمين </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ما كانوا يتعرّضون إلى عير قريش بعد صلح الحديبيّة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">د</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">درس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">من تأثير المعاني على الألفاظ أن ترقّقَ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">راء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">درس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) إذا كانت بمعنى </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">محو الشّيء وطحنُه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ وتفخّم إذا كانت بمعنى </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">قراءة الشّيء وإحكام</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">تعلّمه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ ذلك أنّ التّرقيق مناسبٌ لطحن الشّيء، والتّفخيم مناسبٌ لرفع العلم.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ذ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ذبذبة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الذّبذبة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> والجمع </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الذباذب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أشياء </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">تعلّق</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> بالهودج، أو رأس البعير. لذلك يوصَف المنافق </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">بالذّبذبة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ لأنّ حاله كالمرأة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA"> المعلّقة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> لا ذات بعل ولا مطلّقة، وحاله كذلك بين الإسلام والكفر.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ر</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الرّؤاسيّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أبو جعفر محمّد بن الحسن بن أبي سارة الرّؤاسي، أستاذ الكسائيّ والفرّاء، وكان رجلاً صالحا. لُقِّب بالرّؤاسيّ؛ لأنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كان كبيرَ الرّأس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو أوّل من وضع من الكوفيّين كتابا في النّحو سمّاه:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الفيصل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">". قالوا: كلّ ما في كتاب سيبويه:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وقال الكوفيّ كذا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..." فإنّما يعنِي به الرّؤاسيّ.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ز </span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">زُنَّـار</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الزُنَّار</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> بضم الزّاي وتشديد النّون </b>-<b>، وجمعه (</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">زنانير</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): حزام خاصّ يشدّه النّصراني على وسطه.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وكان الّذي أمرهم باتّخاذه هو أمير المؤمنين عمر بن الخطّاب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> حين فتح بيت المقدس؛ وذلك حتّى يتميّز النّصارى من المسلمين في الزّيّ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وقد سبّب ذلك عقدة نفسيّة للنّصارى، حتّى إنّهم لا يبوحون بذلك، ويذكرون أنّ أوّل ما ظهر الزنّار كان في القرن الثّامن الميلادي، بواسطة القديس جيرمانوس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: #002060;" dir="LTR" lang="EN-US">Germanus</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> من القسطنطينَّية. </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[انظر " قاموس المصطلحات الكنسيّة "]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">س</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">سجن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">شاع أنّ أوّل من أحدث سِجناً في الإسلام </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">عليُّ بن أبي طالب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وسمّاه (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">نافعاً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)، ثمّ بنى آخر وسمّاه (مخِيساً).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولكن جاء في صحيح مسلم أنّه ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">اشترى نافعُ بنُ عبدِ الحارثِ داراً للسّجْن بمكَّةَ من صفوانَ بنِ أُميّةَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) وكان يومَها من عمّال </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">عمرَ بنِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الخطّاب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> على مكّة. </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ش</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">شمهورش</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ويسمّيه العامّة: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">شَمْهَرُوش</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو لقب لجِنّي، وهو ليس خرافةً، بل يقال: إنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كان قاضيا لهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، والرّواية عنه معتبرة عند أهل الظّاهر ! </span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والصّواب عدم قبول الرّواية عن الجنّ كما في "الفتاوى الحديثيّة" لابن حجر الهيثمي (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">1<b>/</b>15<b>).</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ص</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الصّحابة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ثلاثة من الصّحابة جمعوا بين كونِهم أنصاراً ومهاجرين: أحدهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">ذكوان بن عبد قيس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">العبّاس بن عبادة بن نضلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، كلاهما من الخزرج، وقتلا يوم أحدٍ شهيدين، والثّالث: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">عقبة بن وهب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، حليف لبنى الخزرج.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كلّهم خرجوا إلى رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وهو بمكّة، ثمّ هاجروا إلى المدينة، وكان يقال لهم مهاجرون أنصاريّون. </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ض</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">ضَـبْـع</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هو عض</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">د الإنسان، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومنه: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الاضطباع</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو جعل وسط الرّداء تحت الإبط </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الأيمن، وطرفيه على الكتف الأيسر،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى التّرمذي وأبو داود عن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يعلى بن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أميّة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّ النّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بِيَّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">طَافَ بِالْبَيْتِ مُضْطَبِعًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وأكثر العلماء على أ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">نّه لا يكون إلاّ في طواف القدوم؛</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> لأنّ الاضطباع يكون حيث الرّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">َ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">م</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">َ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بعضهم قالوا: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هو </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">في كلّ طواف يعقبه سعيٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">( </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ط</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الطّمطمانية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هي إبدال (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) التّعريف (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">اَمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)، فيقولون في:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كتاب ": (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">اَمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كتاب)، وهي لهجة حِمْيَر باليمن وبعض تهامة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وشاع في كتب الأدب واللّغة رواية حديث: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">لَيْسَ مِنَ امْبِرِّ امْصِيَامُ فِي امْسَفَرِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وهو لا يصحّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عن النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> بهذا اللّفظ، وإنّما الثّابت عنه باللّغة الفُصحى. </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[انظر "سلسلة الأحاديث الضّعيفة" (1130)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ظ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">ظُفُر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">ظُفْر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَعَلَى الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[الأنعام من:146]<b>، قال مجاهد وقتادة:" </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ذي ظفر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ما ليس بمنفرج الأصابع من البهائم والطّير، مثل الإبل والنّعام والإوزّ والبطّ ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الحكيم التّرمذي: "الحافر </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ظفر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، والمخلب </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ظفر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، إلاّ أنّ هذا على قدره، وذاك على قدره "اهـ.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ع</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">عليّ بن المديني</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" قد كان ابن المديني خوّافا متّقيا في مسألة القرآن، مع أنّه كان حريصا على إظهار الخير .. وقد بدت منه هفوة، ثمّ تاب منها، وهذا أبو عبد الله البخاري - وناهيك به - قد شحن صحيحه بحديث عليّ بن المديني، وقال: ما استصغرت نفسي بين يديْ أحدٍ إلاّ بين يديْ عليِّ بنِ المديني، ولو تركت حديث علي وصاحبه محمّد وشيخه عبد الرزّاق ... </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">لماتت الآثار</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA"> واستولت الزّنادقة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA"> ولخرج الدجّال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[" ميزان الاعتدال " للذّهبي </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> (5/169)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">غ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">غراب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}. قال ابن القيّم </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في " مفتاح دار السّعادة " (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">1<b>/</b>239<b>):</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" وتأمّل الحكمة في إرسال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> لابن آدم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الغراب </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">المؤذنَ اسمُه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">بغربة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">القاتل من أخيه، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وغربته </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هو من رحمة الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وغربته </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">من أبيه وأهله، واستيحاشه منهم، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">واستيحاشهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">منه، وهو من الطّيور الّتي </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">تنفر منها الإنس </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومن نعيقِها، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">تستوحش بها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فأرسل إليه مثل هذا الطّائر حتّى صار كالمعلّم له والأستاذ، وصار بمنزلة المتعلّم والمستند ...</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فكان جديرا أن يُرسِلَ هذا الطّائر إلى القاتل من ابني آدم دون غيره من الطّيور، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فكأنّه صورة طائره الّذي ألزمه في عنقه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">طار عنه من</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">عمله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ولا تظنّ أنّ إرسالَ الغراب وقع اتّفاقا خاليا من الحكمة ..."اهـ. </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ف</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">فلسطين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">من العِبر في قصّة يوسف </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وإخوته أنّهم:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">إذا كانوا يفعلون هذه الأفعال مع أصولِهم وحواشيهم الأقربين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">فماذا عسى أن تكون أعمالهم مع من لم يكن من عنصرهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟!</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لذا علينا أن نأخذ من هذه الأعمال موعِظةً تنفعنا اليوم في معاملتنا مع الصّهيونيّين في فلسطين ! وهي أنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">إذا لم يوجد من هؤلاء الإخوة العشرة رحمة وعطف لأبيهم وأخيهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">بل إذا لم يسلم أبوهم وأخوهم من شرورهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">فكيف نسلم نحن العربَ اليوم من كيدهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟! ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["مؤتمر سورة يوسف" (1/397) للشّيخ العِلَميّ </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">]<b>. وقد قال </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> هذا الكلام قبل أن يستولِي اليهود على فلسطين !</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ق</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">قدوة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">في "معجم الأدباء" (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">16<b>/</b>123<b>):" قال رجل لسمّاكٍ بالبصرة: بكم هذه السّمكة ؟ قال: بدرهمان. فضحك الرّجل، فقال السمّاك: ويلكَ ! أنتَ أحمقُ ؟! </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">سمعت سيبويه يقول</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">ثمنها درهمان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الشّاهد</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ عامّة النّاس قد يقتدُون بأهل الفضل في غير الموضع الصّحيح.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ك</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) ال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">كنـزيّـة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هم من طوائف الإباضيّة، قالوا: لا ينبغي لأحد أن يُعطِيَ مالَه أحداً؛ بل يكنزه في الأرض حتّى يظهر أهل الحقّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ل</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">اللّمم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}، وللسّلف قولان في معنى اللّمم:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">1<b>- </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إنّه الإلمام بالذّنب مرّة ثمّ لا يعاوده ولو كان كبيرا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">. قال البغويّ: وهو قول أبي هريرة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ومجاهد، والحسن، ورواية عطاء عن ابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">2<b>- </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إنّه ما دون الكبائر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو قول الجمهور، وأصحّ الرّوايتين عن ابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["مدارج السّالكين" (1/343)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">م</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">المعتَبَر في الحكمة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كتاب " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">المعتبر في الحكمة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " هو أوّل كتاب في العالَم يتحدّث عن </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">قوانين الجاذبيّة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">. ومؤلّفه: أبو البركات هبة الله بن ملكا البغدادي، من علماء القرن الحادي عشر.</span></b></p>
<p style="line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["أعلام الفيزياء في الإسلام" لعبد الله الدفاع (ص89)، و"موسوعة العلماء والمخترعين" لإبراهيم بدران ومحمّد فارس (ص252)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ن</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">النحّاس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أبو جعفر النحويّ المصريّ ويعرف بابن النحّاس. جلس على درج المقياس بالنّيل يُقطِّع شيئا من الشّعر، فسمعه جاهل، فقال: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">هذا يسحر النّيل حتّى لا يزيد</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! فدفعه برجله، فغرق، وذلك في ذي الحجّة سنة ثمان وثلاثين وثلاثمائة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["إرشاد الأريب" (4/224)، و"إنباه الرّواة" (1/101)، و"بغية الوعاة" (1/362)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">هـ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الهِكسوس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أي: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الملوك</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الرّعاة - أو </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الملوك</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الغرباء -، وقد أكّدت الاكتشافات الأثريّة أنّ مصر قد تعرّضت لغزوهم، حيث سيطروا خلالها على البلاد ما يقارب قرنين من الزّمان، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إبّان نفوذهم السّياسي على مصر بعث الله نبيّه يوسف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لذلك تجد في القرآن الكريم إذا تحدّث عن حاكم مصر لقّبه بـ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فرعون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) في حوالي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">60<b> آية من القرآن، </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إلاّ في سورة يوسف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فقد جاء ذكر حاكمها بلقب </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الملك</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">و</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">وَيْكأنَّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الأخفش وقطرب: هي مركّبة من ثلاث كلمات: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَيْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) ا سم فعل مضارع بمعنى " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">أعجبُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "، و(</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كاف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الخطاب)، و(</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">أنّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فقوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَيْكَأَنَّهُ لا يفلح الكافرون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} معناه: أعجب أنّه لا يفلح الكافرون بعد سماعهم ما سمعوه من أخبار المكذّبين ! </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ي</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">يعقوب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عنه:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}، وفي الحكمة من التّعبير بـ: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سوف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) احتمالان:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ما يُروَى عن ابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">أخّر دعاءه إلى السّحر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: تشويقا للنّفس، فالوعد بالخير مدعاة إلى المسرّة، قال بعض البلغاء:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">دع الوعدَ يركض ثلاثا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فإنّ كثير العطاء قبل الوعد قليل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله أعلم.</span></b></p></div>
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="margin-right: 18pt; text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="EN-US"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">أ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: purple;" lang="AR-SA"> إرهاب</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الملك ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">جيمس الأوّل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) صاحب التّرجمة الشّهيرة لل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كتاب المقدّس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، قتل من الإيرلنديّين حوالَي </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">مليون نسمة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">يُجبِرهم على الدّخول في مذهبه الكَنَسِيّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ونفى منهم حوالَي تسعين ألفا مكبّلين بالأغلال والسّلاسل إلى شمال أمريكا </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!
</div><div class="K2FeedFullText">
</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["الإمبرياليّة الغربيّة" لمريم جميلة - ترجمة السيّد خاطر]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ب</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">بُـنٌّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">شجر معروف يُصنع منه المشروب الّذي اصطلحت الشّعوب على تسميته ب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">القهوة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وممّا يُروى - ولعلّه من الأساطير - أنّ أوّل من اهتدى إلى صنع هذا الشّراب منه هم سكّان الحبشة، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">يوم أدرك الرّعاة أنّ قطعان المعز تظلّ مستيقظةً طوال اللّيل إذا ما أكلت أوراق شجر </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">البنّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وكما أخذوا من </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">البنفسج</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> تسمية اللّون </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">البنفسجيّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ومن </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: fuchsia;" lang="AR-SA">الزّهرة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> تسمية اللّون </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: fuchsia;" lang="AR-SA">الزّهري</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ومن </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #ff6600;" lang="AR-SA">البرتقال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> تسمية اللّون </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #ff6600;" lang="AR-SA">البرتقاليّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، أخذوا من</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA"> البنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">تسمية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">اللّون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA"> البنّي</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فأطلقوه على اللّون الأغبر.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وتوسّع سكّان المغرب فأطلقوا على اللّون البُنّي ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">قهويّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )؛ لأنّ البنّ قهوة. </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ت</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">تَنُّـور</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">حَتَّى إِذَا جَاءَ أَمْرُنَا وَفَارَ التَّنُّورُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}، والتنّور هو: موقد النّار للخبز، يصنع من الطّين، قال ابن كثير </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" هذا قول جمهور السلف وعلماء الخلف "اهـ، فليس في الآية مجاز ولا تمثيل.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وإذا سألت: ما الحكمة في ذكر التنّور ؟ فذلك لبيان عظمة الطّوفان الّذي عمّ الأرض جميعَها، فالله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فجّر الأرض كلَّها عيوناً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">حتّى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">التّنانير</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الّتي هي محلّ النّار في العادة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وأبعد ما يكون عن الماء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">تفجّرت</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[" تفسير السّعدي" </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ث</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">ثالوث</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">أَأَرْبَابٌ مُتَفَرِّقُونَ خَيْرٌ أَمِ اللَّهُ الْوَاحِدُ الْقَهَّارُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}، وقد كانت ديانة مصر عبر التّاريخ قائمةً على تعدّد الآلهة، فكانوا يُعظّمون هيكل ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">منفيس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) ويقولون: إنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">مركّب من ثلاثة أقانيم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: الله - تعالى الله عن ذلك -، والكلمة، وروح القدس.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كلّ ذلك جعل علماء التّاريخ والأديان يجزمون أنّ ديانة النّصرانيّة قامت تحت تأثير الدّيانات الأخرى لاستقطابهم إليها.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[انظر:"العقائد الوثنية في الدّيانة النّصرانية" للشّيخ: محمّد بن طاهر التنّير]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ج</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">جُمَادَى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كل الشّهور العربيّة مذكّرة، إلاّ جمادى الأولى وجمادى الآخرة، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فإنّهما مؤنّثان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">. ويخطئ من يقول: الأوّل، والآخر.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولم يُنقَل عن أحد من العرب أنّهم سمَّوا جمادى الآخرة بـ" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">الثّانية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وقد سُمِّي الشّهران بذلك لجمود الماء فيهما عند تسمية الشّهور، بل إنّ من العرب من يُسمِّي الشّتاء جمادى. </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["المحكم" لابن سيده، و"لسان العرب"]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ح</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الحشّاشون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هم المعروفون لدى أهل العلم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">بالإسماعيلية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهي من طوائف الشّيعة الباطنيّة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وأوّل من سمّاهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">بالحشّاشين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> هو الرحّالة الإيطالي </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ماركو بولو</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فذكر أنّ هذه الجماعة كانت تقوم بعمليات انتحاريّة واغتيالات ضدّ السّلاجقة والأيّوبيّين تحت تأثير تعاطيهم الحشيش، ومنه جاءت كلمة (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: #943634;" dir="LTR" lang="EN-US">Assassin</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["قصّة الحضارة" لـ:وِليام ديورَانت - ترجمة: الدكتور زكي نجيب محمُود وآخرين]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">خ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">خبط</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">سريّة "</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الْخَبَط</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" سمّيت بذلك نسبة إلى شجر الخبط؛ قال جابر </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فَأَصَابَنَا جُوعٌ شَدِيدٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وَكُنَّا نَضْرِبُ بِعِصِيِّنَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الْخَبَطَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">ثُمَّ نَبُلُّهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">بِالْمَاءِ فَنَأْكُلُهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فَسُمِّيَ ذَلِكَ الْجَيْشُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">جَيْشَ الْخَبَطِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كانت في رجب من العام </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">السّادس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وشاع لدى أهل السّير أنّها كانت بالعام الثّامن </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وذلك خطأ كما بيّنه ابن القيّم </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في "زاد المعاد"؛ لأنّ المسلمين </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ما كانوا يتعرّضون إلى عير قريش بعد صلح الحديبيّة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">د</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">درس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">من تأثير المعاني على الألفاظ أن ترقّقَ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">راء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">درس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) إذا كانت بمعنى </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">محو الشّيء وطحنُه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ وتفخّم إذا كانت بمعنى </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">قراءة الشّيء وإحكام</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">تعلّمه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ ذلك أنّ التّرقيق مناسبٌ لطحن الشّيء، والتّفخيم مناسبٌ لرفع العلم.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ذ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ذبذبة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الذّبذبة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> والجمع </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الذباذب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أشياء </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">تعلّق</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> بالهودج، أو رأس البعير. لذلك يوصَف المنافق </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">بالذّبذبة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ لأنّ حاله كالمرأة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA"> المعلّقة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> لا ذات بعل ولا مطلّقة، وحاله كذلك بين الإسلام والكفر.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%; background: none repeat scroll 0% 0% white;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ر</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الرّؤاسيّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أبو جعفر محمّد بن الحسن بن أبي سارة الرّؤاسي، أستاذ الكسائيّ والفرّاء، وكان رجلاً صالحا. لُقِّب بالرّؤاسيّ؛ لأنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كان كبيرَ الرّأس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو أوّل من وضع من الكوفيّين كتابا في النّحو سمّاه:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الفيصل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">". قالوا: كلّ ما في كتاب سيبويه:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">وقال الكوفيّ كذا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ..." فإنّما يعنِي به الرّؤاسيّ.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ز </span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">زُنَّـار</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الزُنَّار</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> بضم الزّاي وتشديد النّون </b>-<b>، وجمعه (</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">زنانير</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">): حزام خاصّ يشدّه النّصراني على وسطه.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وكان الّذي أمرهم باتّخاذه هو أمير المؤمنين عمر بن الخطّاب </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> حين فتح بيت المقدس؛ وذلك حتّى يتميّز النّصارى من المسلمين في الزّيّ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وقد سبّب ذلك عقدة نفسيّة للنّصارى، حتّى إنّهم لا يبوحون بذلك، ويذكرون أنّ أوّل ما ظهر الزنّار كان في القرن الثّامن الميلادي، بواسطة القديس جيرمانوس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: #002060;" dir="LTR" lang="EN-US">Germanus</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> من القسطنطينَّية. </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[انظر " قاموس المصطلحات الكنسيّة "]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">س</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">سجن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">شاع أنّ أوّل من أحدث سِجناً في الإسلام </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">عليُّ بن أبي طالب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وسمّاه (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">نافعاً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)، ثمّ بنى آخر وسمّاه (مخِيساً).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ولكن جاء في صحيح مسلم أنّه ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">اشترى نافعُ بنُ عبدِ الحارثِ داراً للسّجْن بمكَّةَ من صفوانَ بنِ أُميّةَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) وكان يومَها من عمّال </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">عمرَ بنِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">الخطّاب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> على مكّة. </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ش</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">شمهورش</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ويسمّيه العامّة: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">شَمْهَرُوش</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو لقب لجِنّي، وهو ليس خرافةً، بل يقال: إنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كان قاضيا لهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، والرّواية عنه معتبرة عند أهل الظّاهر ! </span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والصّواب عدم قبول الرّواية عن الجنّ كما في "الفتاوى الحديثيّة" لابن حجر الهيثمي (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">1<b>/</b>15<b>).</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ص</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الصّحابة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ثلاثة من الصّحابة جمعوا بين كونِهم أنصاراً ومهاجرين: أحدهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">ذكوان بن عبد قيس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">العبّاس بن عبادة بن نضلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، كلاهما من الخزرج، وقتلا يوم أحدٍ شهيدين، والثّالث: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">عقبة بن وهب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، حليف لبنى الخزرج.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كلّهم خرجوا إلى رسول الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وهو بمكّة، ثمّ هاجروا إلى المدينة، وكان يقال لهم مهاجرون أنصاريّون. </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ض</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">ضَـبْـع</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هو عض</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">د الإنسان، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومنه: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الاضطباع</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو جعل وسط الرّداء تحت الإبط </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الأيمن، وطرفيه على الكتف الأيسر،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى التّرمذي وأبو داود عن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يعلى بن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أميّة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّ النّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بِيَّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">طَافَ بِالْبَيْتِ مُضْطَبِعًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وأكثر العلماء على أ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">نّه لا يكون إلاّ في طواف القدوم؛</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> لأنّ الاضطباع يكون حيث الرّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">َ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">م</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">َ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">بعضهم قالوا: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هو </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">في كلّ طواف يعقبه سعيٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">( </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ط</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الطّمطمانية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هي إبدال (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) التّعريف (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">اَمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)، فيقولون في:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كتاب ": (</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">اَمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كتاب)، وهي لهجة حِمْيَر باليمن وبعض تهامة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وشاع في كتب الأدب واللّغة رواية حديث: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">لَيْسَ مِنَ امْبِرِّ امْصِيَامُ فِي امْسَفَرِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ))، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وهو لا يصحّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عن النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> بهذا اللّفظ، وإنّما الثّابت عنه باللّغة الفُصحى. </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[انظر "سلسلة الأحاديث الضّعيفة" (1130)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ظ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">ظُفُر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">ظُفْر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَعَلَى الَّذِينَ هَادُوا حَرَّمْنَا كُلَّ ذِي ظُفُرٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[الأنعام من:146]<b>، قال مجاهد وقتادة:" </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ذي ظفر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ما ليس بمنفرج الأصابع من البهائم والطّير، مثل الإبل والنّعام والإوزّ والبطّ ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الحكيم التّرمذي: "الحافر </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ظفر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، والمخلب </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ظفر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، إلاّ أنّ هذا على قدره، وذاك على قدره "اهـ.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ع</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">عليّ بن المديني</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" قد كان ابن المديني خوّافا متّقيا في مسألة القرآن، مع أنّه كان حريصا على إظهار الخير .. وقد بدت منه هفوة، ثمّ تاب منها، وهذا أبو عبد الله البخاري - وناهيك به - قد شحن صحيحه بحديث عليّ بن المديني، وقال: ما استصغرت نفسي بين يديْ أحدٍ إلاّ بين يديْ عليِّ بنِ المديني، ولو تركت حديث علي وصاحبه محمّد وشيخه عبد الرزّاق ... </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">لماتت الآثار</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA"> واستولت الزّنادقة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA"> ولخرج الدجّال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[" ميزان الاعتدال " للذّهبي </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> (5/169)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">غ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">غراب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">فَبَعَثَ اللَّهُ غُرَابًا يَبْحَثُ فِي الْأَرْضِ لِيُرِيَهُ كَيْفَ يُوَارِي سَوْءَةَ أَخِيهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}. قال ابن القيّم </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> في " مفتاح دار السّعادة " (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">1<b>/</b>239<b>):</b></span></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" وتأمّل الحكمة في إرسال الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> لابن آدم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الغراب </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">المؤذنَ اسمُه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">بغربة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">القاتل من أخيه، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وغربته </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هو من رحمة الله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وغربته </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">من أبيه وأهله، واستيحاشه منهم، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">واستيحاشهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">منه، وهو من الطّيور الّتي </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">تنفر منها الإنس </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ومن نعيقِها، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">تستوحش بها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فأرسل إليه مثل هذا الطّائر حتّى صار كالمعلّم له والأستاذ، وصار بمنزلة المتعلّم والمستند ...</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فكان جديرا أن يُرسِلَ هذا الطّائر إلى القاتل من ابني آدم دون غيره من الطّيور، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فكأنّه صورة طائره الّذي ألزمه في عنقه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">طار عنه من</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">عمله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ولا تظنّ أنّ إرسالَ الغراب وقع اتّفاقا خاليا من الحكمة ..."اهـ. </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ف</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">فلسطين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">من العِبر في قصّة يوسف </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> وإخوته أنّهم:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">إذا كانوا يفعلون هذه الأفعال مع أصولِهم وحواشيهم الأقربين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">فماذا عسى أن تكون أعمالهم مع من لم يكن من عنصرهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟!</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لذا علينا أن نأخذ من هذه الأعمال موعِظةً تنفعنا اليوم في معاملتنا مع الصّهيونيّين في فلسطين ! وهي أنّه </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">إذا لم يوجد من هؤلاء الإخوة العشرة رحمة وعطف لأبيهم وأخيهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">بل إذا لم يسلم أبوهم وأخوهم من شرورهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">فكيف نسلم نحن العربَ اليوم من كيدهم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ؟! ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["مؤتمر سورة يوسف" (1/397) للشّيخ العِلَميّ </span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">]<b>. وقد قال </b></span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> هذا الكلام قبل أن يستولِي اليهود على فلسطين !</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ق</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">قدوة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">في "معجم الأدباء" (</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">16<b>/</b>123<b>):" قال رجل لسمّاكٍ بالبصرة: بكم هذه السّمكة ؟ قال: بدرهمان. فضحك الرّجل، فقال السمّاك: ويلكَ ! أنتَ أحمقُ ؟! </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">سمعت سيبويه يقول</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #000099;" lang="AR-SA">ثمنها درهمان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الشّاهد</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ عامّة النّاس قد يقتدُون بأهل الفضل في غير الموضع الصّحيح.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ك</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) ال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">كنـزيّـة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">هم من طوائف الإباضيّة، قالوا: لا ينبغي لأحد أن يُعطِيَ مالَه أحداً؛ بل يكنزه في الأرض حتّى يظهر أهل الحقّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ل</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">اللّمم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">الَّذِينَ يَجْتَنِبُونَ كَبَائِرَ الْإِثْمِ وَالْفَوَاحِشَ إِلَّا اللَّمَمَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}، وللسّلف قولان في معنى اللّمم:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">1<b>- </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إنّه الإلمام بالذّنب مرّة ثمّ لا يعاوده ولو كان كبيرا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">. قال البغويّ: وهو قول أبي هريرة </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ومجاهد، والحسن، ورواية عطاء عن ابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">2<b>- </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إنّه ما دون الكبائر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو قول الجمهور، وأصحّ الرّوايتين عن ابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["مدارج السّالكين" (1/343)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">م</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">المعتَبَر في الحكمة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كتاب " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">المعتبر في الحكمة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> " هو أوّل كتاب في العالَم يتحدّث عن </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">قوانين الجاذبيّة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">. ومؤلّفه: أبو البركات هبة الله بن ملكا البغدادي، من علماء القرن الحادي عشر.</span></b></p>
<p style="line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["أعلام الفيزياء في الإسلام" لعبد الله الدفاع (ص89)، و"موسوعة العلماء والمخترعين" لإبراهيم بدران ومحمّد فارس (ص252)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ن</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">النحّاس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أبو جعفر النحويّ المصريّ ويعرف بابن النحّاس. جلس على درج المقياس بالنّيل يُقطِّع شيئا من الشّعر، فسمعه جاهل، فقال: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">هذا يسحر النّيل حتّى لا يزيد</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ! فدفعه برجله، فغرق، وذلك في ذي الحجّة سنة ثمان وثلاثين وثلاثمائة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">["إرشاد الأريب" (4/224)، و"إنباه الرّواة" (1/101)، و"بغية الوعاة" (1/362)]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">هـ</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الهِكسوس</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">أي: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الملوك</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الرّعاة - أو </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الملوك</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الغرباء -، وقد أكّدت الاكتشافات الأثريّة أنّ مصر قد تعرّضت لغزوهم، حيث سيطروا خلالها على البلاد ما يقارب قرنين من الزّمان، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إبّان نفوذهم السّياسي على مصر بعث الله نبيّه يوسف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لذلك تجد في القرآن الكريم إذا تحدّث عن حاكم مصر لقّبه بـ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فرعون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) في حوالي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">60<b> آية من القرآن، </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">إلاّ في سورة يوسف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فقد جاء ذكر حاكمها بلقب </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">الملك</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">و</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">وَيْكأنَّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال الأخفش وقطرب: هي مركّبة من ثلاث كلمات: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">وَيْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) ا سم فعل مضارع بمعنى " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">أعجبُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> "، و(</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">كاف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> الخطاب)، و(</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">أنّ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فقوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَيْكَأَنَّهُ لا يفلح الكافرون</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">} معناه: أعجب أنّه لا يفلح الكافرون بعد سماعهم ما سمعوه من أخبار المكذّبين ! </span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(</span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #c00000;" lang="AR-SA">ي</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">) </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">يعقوب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">عليه السّلام</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قال </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> عنه:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">قَالَ سَوْفَ أَسْتَغْفِرُ لَكُمْ رَبِّي إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}، وفي الحكمة من التّعبير بـ: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">سوف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) احتمالان:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: ما يُروَى عن ابن عبّاس </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قال:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">أخّر دعاءه إلى السّحر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: تشويقا للنّفس، فالوعد بالخير مدعاة إلى المسرّة، قال بعض البلغاء:" </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">دع الوعدَ يركض ثلاثا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">فإنّ كثير العطاء قبل الوعد قليل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ".</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله أعلم.</span></b></p></div>
- الآداب الشّرعيّة (43) النّهي عن الوحدة
2012-04-07T15:20:10Z
2012-04-07T15:20:10Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1755:الآداب-الشّرعيّة-43-النّهي-عن-الوحدة
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">7</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: #943634;" lang="AR-SA">الأدب السّابع</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">اجتناب المبيت منفردا.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى الإمام أحمد عن ابنِ عمرَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّ النّبِيَّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">نَهَى عَنْ الْوَحْدَةِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَنْ يَبِيتَ الرَّجُلُ وَحْدَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA"> أَوْ يُسَافِرَ وَحْدَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">و( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الوَحدة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> بفتح الواو </b>-<b>، والمقصود بها في الحديث: أن يكون بعيداً عن النّاس.
</div><div class="K2FeedFullText">
</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وذلك فيه من الوحشة، والعرضة للشرّ ما الله به عليم، لذلك روى البخاري عن ابنِ عمَرَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أيضا عن النَّبِيِّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْوَحْدَةِ مَا أَعْلَمُ مَا سَارَ رَاكِبٌ بِلَيْلٍ وَحْدَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قوله: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ما أعلم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: الّذي أعلمه من الآفات التي تحصل من ذلك.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ويشتدّ النّهي حالةَ السّفر، وذلك لما رواه الترمذي وأبو داود عن عمْرِو بنِ شُعَيْبٍ عن أبيه عن جدِّهِ أنَّ رسولَ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الرَّاكِبُ شَيْطَانٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَالرَّاكِبَانِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">شَيْطَانَانِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَالثَّلَاثَةُ رَكْبٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ويحتمل الحديث أحدَ معنيين كلّ منهما يستلزم الآخر:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ مشيَ الواحد منفردا منهيّ عنه، وكذلك مشي الاثنين، ومن ارتكب منهيّاً فقد أطاع الشّيطان، ومن أطاعه فكأنّه هو، ولذا أطلق صلى الله عليه وسلم اسمه عليه.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ونظيره ما رواه البخاري ومسلم عن أبي سعيدٍ الخدْرِيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالَ: سَمِعْتُ النّبِيَّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يقولُ:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ إِلَى شَيْءٍ يَسْتُرُهُ مِنْ النَّاسِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَأَرَادَ أَحَدٌ أَنْ يَجْتَازَ بَيْنَ يَدَيْهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَلْيَدْفَعْهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنْ أَبَى فَلْيُقَاتِلْهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنَّمَا هُوَ شَيْطَانٌ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لذلك قال الخطّابي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" معناه أنّ التفرّد والذّهاب وحده في الأرض </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">من فعل الشّيطان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو شيء يحمله عليه الشّيطان ويدعوه إليه، وكذلك الاثنان، فإذا صاروا ثلاثةً فهم ركبٌ، أي: جماعة وصحب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الشّيطان يهم بالواحد والاثنين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فإذا كانوا ثلاثة لم يهمّ بهم. وقد رُوِي في ذلك حديث، ولكنّه مرسل.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الحاصل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ الّذي يبيت وحده يعرّض نفسَه إلى مقفاسد، منها:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّه قد تنتابُه الوساوس والمخاوف. وغالبُ من يعتاد المبيتَ وحدَه يُصابُ بجملةٍ من ذلك.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّه قد ينامُ عن صلاة الصّبح ولا موقِظ له.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّه قد يحدُث له مكروه، فلا يُتفطّن له.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أعلم.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Times New Roman","serif"; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p></div>
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">7</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: #943634;" lang="AR-SA">الأدب السّابع</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">اجتناب المبيت منفردا.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">روى الإمام أحمد عن ابنِ عمرَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّ النّبِيَّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">نَهَى عَنْ الْوَحْدَةِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَنْ يَبِيتَ الرَّجُلُ وَحْدَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">،</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA"> أَوْ يُسَافِرَ وَحْدَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">و( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الوَحدة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-<b> بفتح الواو </b>-<b>، والمقصود بها في الحديث: أن يكون بعيداً عن النّاس.
</div><div class="K2FeedFullText">
</b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وذلك فيه من الوحشة، والعرضة للشرّ ما الله به عليم، لذلك روى البخاري عن ابنِ عمَرَ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنهما</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أيضا عن النَّبِيِّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">لَوْ يَعْلَمُ النَّاسُ مَا فِي الْوَحْدَةِ مَا أَعْلَمُ مَا سَارَ رَاكِبٌ بِلَيْلٍ وَحْدَهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">قوله: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ما أعلم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ) أي: الّذي أعلمه من الآفات التي تحصل من ذلك.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ويشتدّ النّهي حالةَ السّفر، وذلك لما رواه الترمذي وأبو داود عن عمْرِو بنِ شُعَيْبٍ عن أبيه عن جدِّهِ أنَّ رسولَ اللهِ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">الرَّاكِبُ شَيْطَانٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَالرَّاكِبَانِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">شَيْطَانَانِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَالثَّلَاثَةُ رَكْبٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ويحتمل الحديث أحدَ معنيين كلّ منهما يستلزم الآخر:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الأوّل</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ مشيَ الواحد منفردا منهيّ عنه، وكذلك مشي الاثنين، ومن ارتكب منهيّاً فقد أطاع الشّيطان، ومن أطاعه فكأنّه هو، ولذا أطلق صلى الله عليه وسلم اسمه عليه.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ونظيره ما رواه البخاري ومسلم عن أبي سعيدٍ الخدْرِيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> قالَ: سَمِعْتُ النّبِيَّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> يقولُ:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">(( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِذَا صَلَّى أَحَدُكُمْ إِلَى شَيْءٍ يَسْتُرُهُ مِنْ النَّاسِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَأَرَادَ أَحَدٌ أَنْ يَجْتَازَ بَيْنَ يَدَيْهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَلْيَدْفَعْهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنْ أَبَى فَلْيُقَاتِلْهُ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">فَإِنَّمَا هُوَ شَيْطَانٌ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">)).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لذلك قال الخطّابي </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:" معناه أنّ التفرّد والذّهاب وحده في الأرض </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">من فعل الشّيطان</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، وهو شيء يحمله عليه الشّيطان ويدعوه إليه، وكذلك الاثنان، فإذا صاروا ثلاثةً فهم ركبٌ، أي: جماعة وصحب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الثّاني</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الشّيطان يهم بالواحد والاثنين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فإذا كانوا ثلاثة لم يهمّ بهم. وقد رُوِي في ذلك حديث، ولكنّه مرسل.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الحاصل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">: أنّ الّذي يبيت وحده يعرّض نفسَه إلى مقفاسد، منها:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّه قد تنتابُه الوساوس والمخاوف. وغالبُ من يعتاد المبيتَ وحدَه يُصابُ بجملةٍ من ذلك.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّه قد ينامُ عن صلاة الصّبح ولا موقِظ له.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أنّه قد يحدُث له مكروه، فلا يُتفطّن له.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أعلم.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Times New Roman","serif"; color: black;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p></div>
204- متابعة الإمام في الدّعاء آخر الخطبة
2012-03-31T05:01:49Z
2012-03-31T05:01:49Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1750:204--متابعة-الإمام-في-الدّعاء-آخر-الخطبة
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ السّؤال</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">السّلام عليكم ورحمة الله ... عندنا في آخر خطبة الجمعة وعندما يشرع الإمام في الدّعاء .. يقوم جميع المصلّين بالجهر مع الإمام بالتّأمين، ويقرأ في آخر الخطبة:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">سُبْحَانَ رَبِّكَ رَبِّ العِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كذلك كلّهم يرفع يديه في الدّعاء، فما حكم ذلك ؟
</div><div class="K2FeedFullText">
</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ الجواب</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فقبل الإجابة عن هذا السّؤال فإنّه لا بدّ أن نذكّر إخواننا الكرام: أنّ الأمور الّتي قد يفعلها الأئمّة أحيانا من المواظبة على أفعال لم يواظبْ عليها النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> من الأمور الاجتهادية، فإنّهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">يُنصَحُون ممّن لهم مكانة وعُرِفوا بطلب العلم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، حتّى يكون لكلامهم وزنٌ، ويؤخذَ بعين الاعتبار.</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهذا كلّ ما عليه أن يفعله المأموم: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">النّصح في ستر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">متّصفا بالحكمة والحلم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ولا يجب عليه غير ذلك، فليس له يتّخذ منه موقفاً بأن يُخطِّئه على الملأ، أو يتّهمه بالجهل بالسنّة، ونحو ذلك ممّا تشهده بعض المساجد.</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">1</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA"> فيُنصَح الإمام بألاّ يُواظب </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">على الدّعاء كلّ خطبة جمعة، وقراءة أواخر " الصّافّات "؛ لأمرين اثنين:</span></b></p>
<p style="margin: 0cm 18pt 0.0001pt 0cm; text-align: justify; text-indent: -18pt; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #984806;" lang="AR-SA">أ)<span style="font: 7pt "Times New Roman";"> </span></span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لأنّ النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ما واظب على ذلك.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="margin: 0cm 18pt 0.0001pt 0cm; text-align: justify; text-indent: -18pt; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #984806;" lang="AR-SA">ب)<span style="font: 7pt "Times New Roman";"> </span></span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وحتّى لا يعتقِد النّاس مع الأيّام أنّ ذلك من تمام شعائر الخطبة، ثمّ يُنكِرون على من يترك الدّعاءَ آخرَها. </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">2</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- أمّا </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">رفع المصلّين أيديَهم عند الدّعاء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فجائز أحياناً، لحديث: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنَّ اللهَ حَيِيٌّ كَرِيمٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يَسْتَحْيِي إِذَا رَفَعَ الرَّجُلُ إِلَيْهِ يَدَيْهِ أَنْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يَرُدَّهُمَا صِفْرًا خَائِبَتَيْنِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[رواه أبو داود والتّرمذي وهو في "صحيح التّرغيب والتّرهيب" (1635)]<b>.</b></span></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">3</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">أمّا متابعةُ الإمام في الدّعاء بالتّأمين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فمستحبّ، ولو واظب على الدّعاء كلّ خطبة؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">والفعل قد يكون خطأً في أصله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">جائزا في بعض أجزائه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">. </span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ونظير ذلك: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #984806;" lang="AR-SA">الأذان باللّحن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فهو من الأخطاء الشّائعة، ومع ذلك فإنّ السّامع له يُتابعه.</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">4</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- ولكن ليس لهم أن يجهروا بالتأمين كجهرهم به في الصّلاة، وإنّما يُسمِع كلٌّ نفسَه.</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: center; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أعلم.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p></div>
<div class="K2FeedIntroText"><p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ السّؤال</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">السّلام عليكم ورحمة الله ... عندنا في آخر خطبة الجمعة وعندما يشرع الإمام في الدّعاء .. يقوم جميع المصلّين بالجهر مع الإمام بالتّأمين، ويقرأ في آخر الخطبة:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">سُبْحَانَ رَبِّكَ رَبِّ العِزَّةِ عَمَّا يَصِفُونَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">}.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">كذلك كلّهم يرفع يديه في الدّعاء، فما حكم ذلك ؟
</div><div class="K2FeedFullText">
</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ الجواب</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">فقبل الإجابة عن هذا السّؤال فإنّه لا بدّ أن نذكّر إخواننا الكرام: أنّ الأمور الّتي قد يفعلها الأئمّة أحيانا من المواظبة على أفعال لم يواظبْ عليها النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> من الأمور الاجتهادية، فإنّهم </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">يُنصَحُون ممّن لهم مكانة وعُرِفوا بطلب العلم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، حتّى يكون لكلامهم وزنٌ، ويؤخذَ بعين الاعتبار.</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وهذا كلّ ما عليه أن يفعله المأموم: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">النّصح في ستر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">متّصفا بالحكمة والحلم</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، ولا يجب عليه غير ذلك، فليس له يتّخذ منه موقفاً بأن يُخطِّئه على الملأ، أو يتّهمه بالجهل بالسنّة، ونحو ذلك ممّا تشهده بعض المساجد.</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">1</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">-</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA"> فيُنصَح الإمام بألاّ يُواظب </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">على الدّعاء كلّ خطبة جمعة، وقراءة أواخر " الصّافّات "؛ لأمرين اثنين:</span></b></p>
<p style="margin: 0cm 18pt 0.0001pt 0cm; text-align: justify; text-indent: -18pt; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #984806;" lang="AR-SA">أ)<span style="font: 7pt "Times New Roman";"> </span></span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">لأنّ النبيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> ما واظب على ذلك.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="margin: 0cm 18pt 0.0001pt 0cm; text-align: justify; text-indent: -18pt; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #984806;" lang="AR-SA">ب)<span style="font: 7pt "Times New Roman";"> </span></span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">وحتّى لا يعتقِد النّاس مع الأيّام أنّ ذلك من تمام شعائر الخطبة، ثمّ يُنكِرون على من يترك الدّعاءَ آخرَها. </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">2</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- أمّا </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">رفع المصلّين أيديَهم عند الدّعاء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فجائز أحياناً، لحديث: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">إِنَّ اللهَ حَيِيٌّ كَرِيمٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يَسْتَحْيِي إِذَا رَفَعَ الرَّجُلُ إِلَيْهِ يَدَيْهِ أَنْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">يَرُدَّهُمَا صِفْرًا خَائِبَتَيْنِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">[رواه أبو داود والتّرمذي وهو في "صحيح التّرغيب والتّرهيب" (1635)]<b>.</b></span></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">3</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">أمّا متابعةُ الإمام في الدّعاء بالتّأمين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> فمستحبّ، ولو واظب على الدّعاء كلّ خطبة؛ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">والفعل قد يكون خطأً في أصله</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #002060;" lang="AR-SA">جائزا في بعض أجزائه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">. </span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">ونظير ذلك: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #984806;" lang="AR-SA">الأذان باللّحن</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">، فهو من الأخطاء الشّائعة، ومع ذلك فإنّ السّامع له يُتابعه.</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: justify; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">4</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">- ولكن ليس لهم أن يجهروا بالتأمين كجهرهم به في الصّلاة، وإنّما يُسمِع كلٌّ نفسَه.</span></b></p>
<p style="margin-bottom: 0.0001pt; text-align: center; line-height: 150%; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA">والله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: black;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: black;" lang="AR-SA"> أعلم.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR"></span></b></p></div>
- البيان والتّوضيح لما في العامّية من الفصيح (10) رَجْلَة
2012-02-22T11:37:45Z
2012-02-22T11:37:45Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1700:البيان-والتّوضيح-لما-في-العامّية-من-الفصيح-10-رَجْلَة
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">حرف الرّاء</span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجْلَة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> )</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فمن الكلمات الدّراجة على اللّسان، كلمة: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرَّجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> ) - بفتح الرّاء - وتعنِي: من اتّصف بصفات الرّجولة، وتحلّى بخلال الفحولة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">إلاّ أنّ قومِي قد قصّروا وهم ينطقون بها في أمرين اثنين:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الأوّل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">أنّهم ضيّقوا من معناها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">وقلّلوا من مغزاها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.
</div><div class="K2FeedFullText">
</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فصار معظمهم لا يُطلِق هذه الكلمة إلاّ على من تحلّى بالرّجولة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">في مظهره</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، ولو تخلّى عنها </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">في مخبرِه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> ! كأن يتحدّث على طريقة القُدامى من (أولاد البْلاد)، أو مشى متبخترا بين العِباد !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">والحقّ أنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرُّجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> من ذلك أوسع، وعن هذه المظاهر أرفع، والتقعّر في الكلام مذمّة عند أولي الألباب، والتبختر في المشي مجلبةٌ للخسف والعذاب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الثّاني</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">أنّهم أفسدوا من مبناها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">ذلك لأنّهم يقولون: فلان </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> - بفتح الرّاء -، وكأنّهم اغترّوا بعصر الانفتاح، الّذي يُنادَى به في كلّ نادٍ وساح !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">والصّواب هو الضمّ، فتقول: فلانٌ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رُجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">قال أهل اللّغة - كما في "لسان العرب"-:" و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرُّجْلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> - بالضمّ - مصدر الرَّجُل ... يقال: رَجُل جَيِّد </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرُّجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، ورَجُلٌ بيِّن الرُّجولة و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرُّجْلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">قال ابن الأَعرابيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">:" وهي من المصادر الّتي لا أَفعال لها "، والرُّجلة تعني: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الشدّةَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الكمال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">نعم، نطقت العرب بـ ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> ) - بفتح الرّاء -، ولكنّه جمعٌ لرجل وراجِل، كما قال ابن سيده </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">. ولا يحسُن وصف المفرد بالجمع.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الفوائد</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الفائدة الأولى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الوصف بالمصدر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">إنّ العرب قد تصف بالمصدر تريد المبالغة والتّعظيم، والإطراء والتّفخيم، فقالوا: فلانٌ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">عدل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ثقةٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، أي: عادل وموثوق.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">ومنه قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَجَاءُوا عَلَى قَمِيصِهِ بِدَمٍ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">كَذِبٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">} أي: مكذوب بيّن الكذب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فإذا قلت: فلان </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رُجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> فقد أصبت كبد المبالغة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الفائدة الثّانية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">أصل الكلمة هو: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الشدّة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الصّلابة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">مع </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الاستقامة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الكمال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فإنّ العرب تقول: هذه أرض </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">رجلاء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: أي صلبة كثيرة الحجارة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">وتطلق اللّفظ أيضا على ما فيه استواء وتمام، ومنه سمّي المُشط مِرْجَلا؛ لأنّه يُسوّي الشّعر ويقِيمه، ومنه الحديث الّذي رواه التّرمذي وأبو داود والنّسائي وأحمد عن عبدِ اللهِ بنِ مُغَفَّلٍ</span></b><b><span style="font-size: 12pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">نَهَى رَسُولُ اللَّهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">عَنْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">التَّرَجُّلِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">إِلَّا غِبًّا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">وكذلك أطلقوا على القدر </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">مِرْجَل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، لأنّه يستوي فيه الطّعام.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic";" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فتأمّل - رحمني الله وإيّاك - إلى أصل الكلمة ثمّ اعْجَب لصنفين من الذّكور !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">1</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">- صنف لاَنَ حتَّى تخنّث، لا هو مذكّر ولا مؤنّث، فتراه نسي أصل تسميته، وعلّة تكرمته.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">فالحذر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">الحذر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> أيّها الآباء والأمّهات من أن ينشأ الولد مع الإناث، ويتنعّم بالفاخر من اللّباس والأثاث، فإنّها أوّل خطوات الابتعاد عن الرّجولة، وبداية الانحلال عن عُرى المروءة والفحولة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">أمّا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic";" lang="AR-SA"> <span style="color: #943634;">الأنثى</span> <span style="color: navy;">فالشّيء من معدِنه لا يُستغرب، فما سمّيت الأنثى بذلك إلاّ لأنّ اللّفظ يدلّ على ذلك، تقول العرب: سيف </span><span style="color: #943634;">أنيث</span><span style="color: navy;">، أي: </span><span style="color: #943634;">ليّن</span><span style="color: navy;">.</span></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">وعليه، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فأيّما امرأة ترجّلت فقد خالفت الشّرع والأدب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ونقضت معنى الكلمة عند العرب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: navy;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">2</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">- صنفٌ نسي أنّ أصل معنى الرّجل: الاستواء والاستقامة، فتراه صبيّا يتقمّط في حجر اللّعب واللّهو، والطّيش والزّهو، متشبّثا بسفاسف الأمور غافلا عن معاليها، بعيدا عن خلال المروءة جاهلا بمعانيها، فاللهمّ سلّم سلّم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الفائدة الثّالثة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ما القول في</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الرجّالة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> " ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">يُطلقون كلمة ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرجّالة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> ) جمعاً للرّجل البيّن الرّجولة، وهو خطأ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">ف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رجّالة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> جمع "</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجْلانَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">" إذا كان حافيا أو ماشياً على رجليه، فإنّه له ثلاثة جموع: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجْلَة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رجّالة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رجال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، ومنه قوله تعالى:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">فَإِنْ خِفْتُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">فَرِجَالاً أََْو رُكْباناً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">}، وقوله سبحانه:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">}.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">والله تعالى أعلم.</span></b></p></div>
<div class="K2FeedIntroText"><p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">حرف الرّاء</span></p>
<p style="text-align: center; line-height: 150%;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجْلَة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> )</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فمن الكلمات الدّراجة على اللّسان، كلمة: ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرَّجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> ) - بفتح الرّاء - وتعنِي: من اتّصف بصفات الرّجولة، وتحلّى بخلال الفحولة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">إلاّ أنّ قومِي قد قصّروا وهم ينطقون بها في أمرين اثنين:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الأوّل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">أنّهم ضيّقوا من معناها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">وقلّلوا من مغزاها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.
</div><div class="K2FeedFullText">
</span><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فصار معظمهم لا يُطلِق هذه الكلمة إلاّ على من تحلّى بالرّجولة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">في مظهره</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، ولو تخلّى عنها </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">في مخبرِه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> ! كأن يتحدّث على طريقة القُدامى من (أولاد البْلاد)، أو مشى متبخترا بين العِباد !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">والحقّ أنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرُّجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> من ذلك أوسع، وعن هذه المظاهر أرفع، والتقعّر في الكلام مذمّة عند أولي الألباب، والتبختر في المشي مجلبةٌ للخسف والعذاب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الثّاني</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">أنّهم أفسدوا من مبناها</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">ذلك لأنّهم يقولون: فلان </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> - بفتح الرّاء -، وكأنّهم اغترّوا بعصر الانفتاح، الّذي يُنادَى به في كلّ نادٍ وساح !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">والصّواب هو الضمّ، فتقول: فلانٌ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رُجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">قال أهل اللّغة - كما في "لسان العرب"-:" و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرُّجْلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> - بالضمّ - مصدر الرَّجُل ... يقال: رَجُل جَيِّد </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرُّجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، ورَجُلٌ بيِّن الرُّجولة و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرُّجْلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">".</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">قال ابن الأَعرابيّ </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">:" وهي من المصادر الّتي لا أَفعال لها "، والرُّجلة تعني: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الشدّةَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الكمال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">نعم، نطقت العرب بـ ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> ) - بفتح الرّاء -، ولكنّه جمعٌ لرجل وراجِل، كما قال ابن سيده </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">رحمه الله</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">. ولا يحسُن وصف المفرد بالجمع.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الفوائد</span></i><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الفائدة الأولى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الوصف بالمصدر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">إنّ العرب قد تصف بالمصدر تريد المبالغة والتّعظيم، والإطراء والتّفخيم، فقالوا: فلانٌ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">عدل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">ثقةٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، أي: عادل وموثوق.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">ومنه قوله </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">تعالى</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَجَاءُوا عَلَى قَمِيصِهِ بِدَمٍ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #632423;" lang="AR-SA">كَذِبٍ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">} أي: مكذوب بيّن الكذب.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فإذا قلت: فلان </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رُجلة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> فقد أصبت كبد المبالغة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الفائدة الثّانية</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">أصل الكلمة هو: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الشدّة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الصّلابة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">مع </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الاستقامة </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الكمال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فإنّ العرب تقول: هذه أرض </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">رجلاء</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: أي صلبة كثيرة الحجارة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">وتطلق اللّفظ أيضا على ما فيه استواء وتمام، ومنه سمّي المُشط مِرْجَلا؛ لأنّه يُسوّي الشّعر ويقِيمه، ومنه الحديث الّذي رواه التّرمذي وأبو داود والنّسائي وأحمد عن عبدِ اللهِ بنِ مُغَفَّلٍ</span></b><b><span style="font-size: 12pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">رضي الله عنه</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">نَهَى رَسُولُ اللَّهِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Diwani Letter"; color: navy;" lang="AR-SA">صلّى الله عليه وسلّم<b> </b></span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">عَنْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">التَّرَجُّلِ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: blue;" lang="AR-SA">إِلَّا غِبًّا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> )).</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">وكذلك أطلقوا على القدر </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">مِرْجَل</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، لأنّه يستوي فيه الطّعام.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic";" lang="AR-SA"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">فتأمّل - رحمني الله وإيّاك - إلى أصل الكلمة ثمّ اعْجَب لصنفين من الذّكور !</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">1</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">- صنف لاَنَ حتَّى تخنّث، لا هو مذكّر ولا مؤنّث، فتراه نسي أصل تسميته، وعلّة تكرمته.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">فالحذر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: red;" lang="AR-SA">الحذر</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> أيّها الآباء والأمّهات من أن ينشأ الولد مع الإناث، ويتنعّم بالفاخر من اللّباس والأثاث، فإنّها أوّل خطوات الابتعاد عن الرّجولة، وبداية الانحلال عن عُرى المروءة والفحولة.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">أمّا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic";" lang="AR-SA"> <span style="color: #943634;">الأنثى</span> <span style="color: navy;">فالشّيء من معدِنه لا يُستغرب، فما سمّيت الأنثى بذلك إلاّ لأنّ اللّفظ يدلّ على ذلك، تقول العرب: سيف </span><span style="color: #943634;">أنيث</span><span style="color: navy;">، أي: </span><span style="color: #943634;">ليّن</span><span style="color: navy;">.</span></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">وعليه، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">فأيّما امرأة ترجّلت فقد خالفت الشّرع والأدب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ونقضت معنى الكلمة عند العرب</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">.</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: navy;" dir="LTR" lang="EN-US"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">2</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">- صنفٌ نسي أنّ أصل معنى الرّجل: الاستواء والاستقامة، فتراه صبيّا يتقمّط في حجر اللّعب واللّهو، والطّيش والزّهو، متشبّثا بسفاسف الأمور غافلا عن معاليها، بعيدا عن خلال المروءة جاهلا بمعانيها، فاللهمّ سلّم سلّم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">الفائدة الثّالثة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">ما القول في</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> " </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #943634;" lang="AR-SA">الرجّالة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> " ؟</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">يُطلقون كلمة ( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">الرجّالة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> ) جمعاً للرّجل البيّن الرّجولة، وهو خطأ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">ف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رجّالة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> جمع "</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجْلانَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">" إذا كان حافيا أو ماشياً على رجليه، فإنّه له ثلاثة جموع: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رَجْلَة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رجّالة</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #c00000;" lang="AR-SA">رجال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">، ومنه قوله تعالى:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">فَإِنْ خِفْتُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA"> </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">فَرِجَالاً أََْو رُكْباناً</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">}، وقوله سبحانه:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: #006600;" lang="AR-SA">وَأَذِّنْ فِي النَّاسِ بِالْحَجِّ يَأْتُوكَ رِجَالًا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">}.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; line-height: 150%;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic"; color: navy;" lang="AR-SA">والله تعالى أعلم.</span></b></p></div>
191- حكم استهلاك الكهرباء والماء دون دفع ثمنها
2012-01-06T05:25:16Z
2012-01-06T05:25:16Z
http://www.nebrasselhaq.com/index.php?option=com_k2&view=item&id=1603:191--حكم-استهلاك-الكهرباء-والماء-دون-دفع-ثمنها
عبد الحليم توميات
<div class="K2FeedIntroText"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ السّؤال</span></i><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #632423;" lang="AR-SA">:</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="FR"></span></b>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">كنّا فيما مضى نستعمل الكهرباء، ونتحايل فنُوقِف العدّاد أو نقلّل من سرعة مؤشّره. كنّا نفعل ذلك ونحن نظنّ أنّه من حقِّنا. كيف لا وحقوقنا مهضومة كما لا يخفى عليكم ؟!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="FR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">والآن أنا في تردّد وحيرة من أمري، فما عليّ فعلُه فيما يخصّ ما تَمّ استهلاكُه قديما، خاصّة أنّي الآن في ضائقة مالية ؟
</div><div class="K2FeedFullText">
</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ الجواب</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">فإنّه لا بدّ من تذكير السّائل الكريم وغيره من إخواننا الطيّبين، أنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #632423;" lang="AR-SA">المسلم إذا هُضِمت حقوقه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #632423;" lang="AR-SA">واستأثَر بها غيرُه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، أنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #632423;" lang="AR-SA">عليه المطالبة بها بالحُسنَى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، دون أن يَقَع هو الآخر في معصية، وإنّ الحقّ لا يُثبَتُ إلاّ بالحقّ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">قال النبيّ صلّى الله عليه وسلّم: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَدِّ الْأَمَانَةَ إِلَى مَنْ ائْتَمَنَكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلَا تَخُنْ مَنْ خَانَكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">[رواه أبو داود والتّرمذي وهو صحيح]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">وقد أخبر أنّ أمّته ستُبتَلى بحُكّام جورٍ، فقال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">سَتَكُونُ أَثَرَةٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَأُمُورٌ تُنْكِرُونَهَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> )) قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، فَمَا تَأْمُرُنَا ؟ قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">تُؤَدُّونَ الْحَقَّ الَّذِي عَلَيْكُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَتَسْأَلُونَ اللَّهَ الَّذِي لَكُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">[متّفق عليه]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">قال الإمام النّووي رحمه الله:" والأثرة: المراد بها هنا: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">استئثار الأمراء بأموال بيت المال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> "اهـ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">فينبغي أن يزول عنك التردّد والحيرة إذا علمت وصيّة النبيّ صلّى الله عليه وسلّم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">وإنّ استهلاك الكهرباء أو الغاز أو الماء من غير دفع ثمنها </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #943634;" lang="AR-SA">يُعدّ من الغلول</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> ! وإن شاع وذاع، ف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #002060;" lang="AR-SA">لا يغرّنّك كثرة الهالكين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #002060;" lang="AR-SA">لا تستوحِش في الخير قلّة السّالكين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">ومن تاب تابَ الله عليه، فإن كان بمقدُوره أن يتصدّق بما يغلب على ظنّه أنّه استهلكه بغير حقّ، فذاك هو الأصل، وإلاّ فما تيسّر من بذل الصّدقات، وعمل الصّالحات، وقد قال تعالى:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #006600;" lang="AR-SA">لاَ يُكَلِّفُ اللهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَهَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">}.</span></b></p>
<p style="text-align: center; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">والله الموفّق لا ربّ سواه.</span></b></p></div>
<div class="K2FeedIntroText"><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ السّؤال</span></i><b><i><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #632423;" lang="AR-SA">:</span></i></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="FR"></span></b>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">كنّا فيما مضى نستعمل الكهرباء، ونتحايل فنُوقِف العدّاد أو نقلّل من سرعة مؤشّره. كنّا نفعل ذلك ونحن نظنّ أنّه من حقِّنا. كيف لا وحقوقنا مهضومة كما لا يخفى عليكم ؟!</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; color: black;" dir="LTR" lang="FR"></span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">والآن أنا في تردّد وحيرة من أمري، فما عليّ فعلُه فيما يخصّ ما تَمّ استهلاكُه قديما، خاصّة أنّي الآن في ضائقة مالية ؟
</div><div class="K2FeedFullText">
</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "PT Bold Heading"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">نصّ الجواب</span><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">الحمد لله، والصّلاة والسّلام على رسول الله، وعلى آله وصحبه ومن والاه، أمّا بعد:</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">فإنّه لا بدّ من تذكير السّائل الكريم وغيره من إخواننا الطيّبين، أنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #632423;" lang="AR-SA">المسلم إذا هُضِمت حقوقه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #632423;" lang="AR-SA">واستأثَر بها غيرُه</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، أنّ </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #632423;" lang="AR-SA">عليه المطالبة بها بالحُسنَى</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، دون أن يَقَع هو الآخر في معصية، وإنّ الحقّ لا يُثبَتُ إلاّ بالحقّ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">قال النبيّ صلّى الله عليه وسلّم: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">أَدِّ الْأَمَانَةَ إِلَى مَنْ ائْتَمَنَكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَلَا تَخُنْ مَنْ خَانَكَ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">[رواه أبو داود والتّرمذي وهو صحيح]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">وقد أخبر أنّ أمّته ستُبتَلى بحُكّام جورٍ، فقال: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">سَتَكُونُ أَثَرَةٌ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَأُمُورٌ تُنْكِرُونَهَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> )) قَالُوا: يَا رَسُولَ اللهِ، فَمَا تَأْمُرُنَا ؟ قَالَ: (( </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">تُؤَدُّونَ الْحَقَّ الَّذِي عَلَيْكُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #1f497d;" lang="AR-SA">وَتَسْأَلُونَ اللَّهَ الَّذِي لَكُمْ</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> )) </span></b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">[متّفق عليه]<b>.</b></span></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">قال الإمام النّووي رحمه الله:" والأثرة: المراد بها هنا: </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #7030a0;" lang="AR-SA">استئثار الأمراء بأموال بيت المال</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> "اهـ.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">فينبغي أن يزول عنك التردّد والحيرة إذا علمت وصيّة النبيّ صلّى الله عليه وسلّم.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">وإنّ استهلاك الكهرباء أو الغاز أو الماء من غير دفع ثمنها </span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #943634;" lang="AR-SA">يُعدّ من الغلول</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA"> ! وإن شاع وذاع، ف</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #002060;" lang="AR-SA">لا يغرّنّك كثرة الهالكين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">، و</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #002060;" lang="AR-SA">لا تستوحِش في الخير قلّة السّالكين</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">.</span></b></p>
<p style="text-align: justify; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">ومن تاب تابَ الله عليه، فإن كان بمقدُوره أن يتصدّق بما يغلب على ظنّه أنّه استهلكه بغير حقّ، فذاك هو الأصل، وإلاّ فما تيسّر من بذل الصّدقات، وعمل الصّالحات، وقد قال تعالى:{</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: #006600;" lang="AR-SA">لاَ يُكَلِّفُ اللهُ نَفْساً إِلاَّ وُسْعَهَا</span></b><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">}.</span></b></p>
<p style="text-align: center; direction: rtl; unicode-bidi: embed;" dir="RTL" align="center"><b><span style="font-size: 14pt; line-height: 150%; font-family: "Traditional Arabic","serif"; color: black;" lang="AR-SA">والله الموفّق لا ربّ سواه.</span></b></p></div>